Không khí Tết Nguyên Đán đang đến gần trên quê hương Việt Nam. Người người, nhà nhà đang chuẩn bị cho những ngày vui Xuân, đón Tết: Công nhân, sinh viên chuẩn bị mua vé xe tàu về quê ăn Tết, các bà nội trợ đang săn đón những món hàng khuyến mãi dịp Tết rất hấp dẫn nào đó, các công chức đang chờ lãnh lương và thưởng trong dịp Tết… Như thế, không khí ấm áp và vui tươi của mùa Xuân như đang đến với nhiều người trong đời thường. Nhưng khi đi vào những khu nhà trọ của người di dân, đi thăm những gia đình nghèo, neo đơn, bệnh tật ở thành phố, tôi không mảy may thấy một chút hơi hám của mùa Xuân sẽ đến với họ. Từ đó, tôi cảm thấy bùi ngùi thương cảm cho những phận người bất hạnh ấy?
Long đong cuộc sống nhập cư.
Tôi vẫn thường đến với các nhóm công nhân lao động nhập cư ở Sài Gòn, Bình Dương trong các dịp sinh hoạt hay ngày lễ truyền thống của các nhóm và chưa thấy hết những nỗi vất vả lao nhọc và thực tế cuộc sống của họ. Gần đây tôi có dịp sinh hoạt với một nhóm di dân Công giáo ở Thủ Dầu Một – Bình Dương và mới thấm thía sự bấp bênh trong cuộc sống của người nghèo nhập cư.
Tôi đến vài khu nhà trọ quanh thị xã Thủ Dầu Một, nơi đây có khoảng 50 gia đình nhập cư đang sinh sống, trong đó có 23 gia đình công giáo đến từ Miền Trung và Miền Tây. Vì miếng cơn manh áo, họ phải rời bỏ quê hương xứ đạo của mình để đến đây sinh sống. Rời quê hương với đôi bàn tay trắng, nên họ không có đất và nhà cửa để định cư lâu dài. Tất cả các gia đình này đều thuê nhà trọ, để bám trụ và tìm kế sinh nhai ở quê hương thứ hai này. Có gia đã sinh sống ở đây được hơn chục năm, gia đình được 5 hay 7 năm, ít nhất là 1năm. Công việc của họ là công nhân, lao động phổ thông, bán vé số, chạy xe ôn. Vì thế, cuộc sống của họ rất bấp bênh và thiệt thòi. Trường hợp gia đình anh Hai Sinh đến từ Họ đạo Cồn Én – Giáo phận Long Xuyên là một ví dụ. Ở quê, anh Hai làm mộc, chị hai bán bánh mì ở chợ làng, nhưng không đủ nuôi sống 4 miệng ăn, đành bỏ quê lên Bình Dương kiếm công ăn việc làm để sinh sống. Anh làm nghề phụ hồ, chị và đứa út 13 tuổ bán vé số, đứa lớn 17 tuổi làm công nhân dày dép. Lúc bình yên thì kinh tế gia đình tạm ổn, nhưng những lúc đau bệnh hay mất việc làm thì gia đình lại thiếu tiền cơm, tiền nhà. Anh Hai Sinh tâm sự: “Sống ở thành phố bếp bênh lắm, lúc đói, lúc no, hổng chắc, lúc có dziệc làm thì tạm sống, lúc hổng có dziệc thì đói, nhưng còn tốt hơn dưới quê”. Cũng thế, 22 gia đình Công Giáo khác sống ở khu vực này đều có chung điều kiện sống như gia đình anh Hai. Họ cũng chịu cảnh nghèo khổ và bấp bênh triên miên.
Từ chổ kinh tết không ổ định, họ tập trung lo “miếng cơn, manh áo”, đã là khó khăn. Vì thế, các gia đình này không thể lo cho con đi học văn hóa hay học nghề được. Hiện nay, ở khu trọ có khoảng 20 trẻ em công giáo chưa được đến trường. Trong số đó có nhiều em đã 13-15 tuổi và các em khác trong độ tuổi tiểu học và mẫu giáo. Công việc thường ngày của các em là bán vé số và phụ giúp gia đình trông bế em. Cha mẹ không thể cho con đi học, chính quyền địa phương và các đoàn thể không biết đến họ để giúp đỡ. Các em đang chịu thiệt thòi về các quyền căn bản của mình. Tương lai của các em sẽ rất mịt mờ. Cuộc đời của các em vẫn là mùa đông ảm đạm và giá lạnh.
Bên cạnh đó, đời sống tôn giáo của các gia đình nhập cư này cũng bị hạn chế. Nơi họ ở xa nhà Thờ. Nên việc tham dự thánh lễ ngày Chúa Nhật hay các sinh hoạt tôn giáo khác cũng rất khó khăn. Một số gia đình di dân chỉ nhớ đến ngày lễ lớn trong năm như Giáng Sinh, Phục sinh. Con em của họ cũng không được tham gia các lớp giáo lý và lãnh các bí tích như rửa tội, thêm sức, hôn phối. Đời sống đạo của họ cũng mang tính thời vụ và ngày càng xa dần những sinh hoạt tôn giáo đều đặn và thánh thiêng như ở giáo xứ gốc của họ.
Nhìn chung, hiện nay cuộc sống của những người nhâp cư ở các khu nhà trọ ở đây đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Hậu quả của cơn “bão giá” và sự suy thoái kinh tế trong dịp cuối năm đang làm cho đời sống của các gia đình nhập cư này điêu đứng. Nghèo đói, thất học, bệnh tật vẫn là cái vòng luẩn quẩn, luôn đeo bám và không chịu buông tha họ. Tương lai của các gia đình nhập cư và con em của họ vẫn là một bài toán nan giải. Mùa xuân năm nay cùng với sự sung túc của nó vẫn còn đang rất xa vời với họ.
Buồn thay kiếp nghèo đô thị.
Có lẽ nhiều người nghĩ rằng ở Tp. Hồ Chí Minh ít có người nghèo, nhưng nếu có dịp đi vào các khu “ổ chuột” và các khu nhà trọ cho người nhập cư ở Quận 9, bạn sẽ gặp biết bao cảnh đời đang sống trong nghèo khổ và bệnh tật. Họ là những người vì hoàn cảnh cuộc sống “sa cơ lỡ vận” hoặc là vì mưu sinh đã rơi vào cảnh nghèo khổ.
Có dịp đến Khu phố I, Phương Tăng Nhơn Phú A, Quận 9, bạn sẽ chứng kiến một gia cảnh thương tâm. Đó là gia đình ông Trần Văn Đạt. Năm nay ông Đạt 75 tuổi, bị liệt chân phải hơn một nam nay, đi lại rất khó; vợ ông, bà Lan 73 bị thoái hóa cột sống mãn tính, đi còng. Ông bà có 2 người con bị bệnh tâm thần: người con trai 40 tuổi bị tâm thần từ nhỏ, người con gái cũng bị tâm thần và bị câm nằm một chổ từ lúc 7 tuổi. Một gia đình toàn những người già bệnh tật sống chung với nhau, không có một nguồn thu nhập nào cả. Bốn con người già cả bệnh tật này chỉ nhờ một người con trai khỏe mạnh làm nghề phụ hồ. Anh là chỗ dựa và nguồn sống duy nhất của cả gia đình. Nhưng vì cha mẹ và anh chị đau bệnh triền miên, nên anh phải bỏ việc để ở nhà chăm sóc họ. Nghĩ về gia cảnh của mình, ông Đạt chia sẻ: “Nhà tui nghèo từ lâu rồi. Mấy đứa con bệnh tật nên vợ chồng suốt đời không ngóc đầu lên nỗi, nay còn sống lây lất và ngày mai không biết thế nào nữa?”. Đúng thế, gia đình ông đạt sống mà không dám nghĩ đến tương lai ngày mai, vì họ cũng chưa lo được cuộc sống gia đình mình ngay ngày hôm nay. Sự nghèo khổ bệnh tật họ không muốn, nhưng nó đã thình lình giáng lên gia đình họ và đang bào mòn cuộc sống của họ. Cũng may mắn thay, vẫn còn có Chúa là niềm hy vọng duy nhất của gia đình. Ông bà có niềm tin tưởng, phó thác rất lạ kỳ vào Thiên Chúa. Chính Chúa đã chăm sóc họ, như lời bà Lan vẫn thường nói với tôi.
Cũng chịu cảnh nghèo, nhưng gia đình anh Toàn, chị Diệu lại khác, họ đã rơi vào cái nghèo mà họ không ngờ được. Cách đây 5 năm, anh chị có nhà cửa ổn định, nhưng vì con trai bị bệnh bại não. Anh chị đã tốn nhiều tiền của để lo chạy chữa cho con, nhưng “tiền mất tật mang” con vẫn không khỏi bệnh. Kể từ đó, gia đình anh chị lâm vào nợ nần và cuối cùng phải bán nhà để lo trả nợ cho người ta. Giờ đây, gia đình anh chị và 3 người con đang phải thuê nhà trọ để ở. Vì không có nghề nghiệp ổ định, nên gia đình thiếu ăn triền miên, hai người con không có điều kiện để đi học, người con bệnh tật không được chăm sóc chu đáo. Cả nhà chỉ trông chờ vào nghề xe ôm của anh mà thôi.
Tôi đến khu phố II, Phường Tăng Nhơn Phú B, và cũng gặp thấy một gia cảnh đáng thương tâm khác. Cụ Năm 85 tuổi, bị bệnh khớp lâu năm. Trước đây, cụ bán vé số nhưng nay tuổi già, sức yếu và không thể tiếp tục. Cuộc sống của cụ chỉ nhờ vào 150 000Đ tiền trợ cấp người già của phường. Thế nhưng, cụ lại phải nuôi người con trai bị bệnh Gút. Anh Thắng con trai cụ năm nay 45 tuổi, không vợ con. Anh bị bệnh Gút hơn cả chục năm nay. Tình hình bệnh tật ngày càng tệ hại. Gia đình cụ đã vay mượn và chạy chữa cho anh hết cả gia sản vẫn không khỏi. Nay anh vừa bị cưa chân phải. Các khớp xương của anh đang sưng tấy lên. Nghe anh kể: Bác sĩ bảo còn phải cưa thêm chân và tay để duy trì tính mạng. Người mẹ già suốt ngày nhìn đứa con bệnh tật nhưng không làm được gì giúp con ngoài việc khóc và khóc.
Còn nhiều lắm những mảnh đời bất hạnh xung quang chúng ta mà chúng tôi chưa thể kể ra đây. Thương thay những kiếp người đau khổ và bệnh tật. Họ đang ngày đêm gồng mình để vượt lên số phận. Mùa Xuân vẫn như đang im lặng với họ luôn mãi. Cuộc sống của họ vẫn như những cây lục bình trôi dạt vô định trên dòng sông cuộc đời, chẳng biết về đâu. Họ đang cần đến hơi ấm tình người trong dịp Tết đến, Xuần về.
Long đong cuộc sống nhập cư.Tôi vẫn thường đến với các nhóm công nhân lao động nhập cư ở Sài Gòn, Bình Dương trong các dịp sinh hoạt hay ngày lễ truyền thống của các nhóm và chưa thấy hết những nỗi vất vả lao nhọc và thực tế cuộc sống của họ. Gần đây tôi có dịp sinh hoạt với một nhóm di dân Công giáo ở Thủ Dầu Một – Bình Dương và mới thấm thía sự bấp bênh trong cuộc sống của người nghèo nhập cư.
Tôi đến vài khu nhà trọ quanh thị xã Thủ Dầu Một, nơi đây có khoảng 50 gia đình nhập cư đang sinh sống, trong đó có 23 gia đình công giáo đến từ Miền Trung và Miền Tây. Vì miếng cơn manh áo, họ phải rời bỏ quê hương xứ đạo của mình để đến đây sinh sống. Rời quê hương với đôi bàn tay trắng, nên họ không có đất và nhà cửa để định cư lâu dài. Tất cả các gia đình này đều thuê nhà trọ, để bám trụ và tìm kế sinh nhai ở quê hương thứ hai này. Có gia đã sinh sống ở đây được hơn chục năm, gia đình được 5 hay 7 năm, ít nhất là 1năm. Công việc của họ là công nhân, lao động phổ thông, bán vé số, chạy xe ôn. Vì thế, cuộc sống của họ rất bấp bênh và thiệt thòi. Trường hợp gia đình anh Hai Sinh đến từ Họ đạo Cồn Én – Giáo phận Long Xuyên là một ví dụ. Ở quê, anh Hai làm mộc, chị hai bán bánh mì ở chợ làng, nhưng không đủ nuôi sống 4 miệng ăn, đành bỏ quê lên Bình Dương kiếm công ăn việc làm để sinh sống. Anh làm nghề phụ hồ, chị và đứa út 13 tuổ bán vé số, đứa lớn 17 tuổi làm công nhân dày dép. Lúc bình yên thì kinh tế gia đình tạm ổn, nhưng những lúc đau bệnh hay mất việc làm thì gia đình lại thiếu tiền cơm, tiền nhà. Anh Hai Sinh tâm sự: “Sống ở thành phố bếp bênh lắm, lúc đói, lúc no, hổng chắc, lúc có dziệc làm thì tạm sống, lúc hổng có dziệc thì đói, nhưng còn tốt hơn dưới quê”. Cũng thế, 22 gia đình Công Giáo khác sống ở khu vực này đều có chung điều kiện sống như gia đình anh Hai. Họ cũng chịu cảnh nghèo khổ và bấp bênh triên miên.
Từ chổ kinh tết không ổ định, họ tập trung lo “miếng cơn, manh áo”, đã là khó khăn. Vì thế, các gia đình này không thể lo cho con đi học văn hóa hay học nghề được. Hiện nay, ở khu trọ có khoảng 20 trẻ em công giáo chưa được đến trường. Trong số đó có nhiều em đã 13-15 tuổi và các em khác trong độ tuổi tiểu học và mẫu giáo. Công việc thường ngày của các em là bán vé số và phụ giúp gia đình trông bế em. Cha mẹ không thể cho con đi học, chính quyền địa phương và các đoàn thể không biết đến họ để giúp đỡ. Các em đang chịu thiệt thòi về các quyền căn bản của mình. Tương lai của các em sẽ rất mịt mờ. Cuộc đời của các em vẫn là mùa đông ảm đạm và giá lạnh.
Bên cạnh đó, đời sống tôn giáo của các gia đình nhập cư này cũng bị hạn chế. Nơi họ ở xa nhà Thờ. Nên việc tham dự thánh lễ ngày Chúa Nhật hay các sinh hoạt tôn giáo khác cũng rất khó khăn. Một số gia đình di dân chỉ nhớ đến ngày lễ lớn trong năm như Giáng Sinh, Phục sinh. Con em của họ cũng không được tham gia các lớp giáo lý và lãnh các bí tích như rửa tội, thêm sức, hôn phối. Đời sống đạo của họ cũng mang tính thời vụ và ngày càng xa dần những sinh hoạt tôn giáo đều đặn và thánh thiêng như ở giáo xứ gốc của họ.
Nhìn chung, hiện nay cuộc sống của những người nhâp cư ở các khu nhà trọ ở đây đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Hậu quả của cơn “bão giá” và sự suy thoái kinh tế trong dịp cuối năm đang làm cho đời sống của các gia đình nhập cư này điêu đứng. Nghèo đói, thất học, bệnh tật vẫn là cái vòng luẩn quẩn, luôn đeo bám và không chịu buông tha họ. Tương lai của các gia đình nhập cư và con em của họ vẫn là một bài toán nan giải. Mùa xuân năm nay cùng với sự sung túc của nó vẫn còn đang rất xa vời với họ.
Buồn thay kiếp nghèo đô thị.
Có lẽ nhiều người nghĩ rằng ở Tp. Hồ Chí Minh ít có người nghèo, nhưng nếu có dịp đi vào các khu “ổ chuột” và các khu nhà trọ cho người nhập cư ở Quận 9, bạn sẽ gặp biết bao cảnh đời đang sống trong nghèo khổ và bệnh tật. Họ là những người vì hoàn cảnh cuộc sống “sa cơ lỡ vận” hoặc là vì mưu sinh đã rơi vào cảnh nghèo khổ.
Có dịp đến Khu phố I, Phương Tăng Nhơn Phú A, Quận 9, bạn sẽ chứng kiến một gia cảnh thương tâm. Đó là gia đình ông Trần Văn Đạt. Năm nay ông Đạt 75 tuổi, bị liệt chân phải hơn một nam nay, đi lại rất khó; vợ ông, bà Lan 73 bị thoái hóa cột sống mãn tính, đi còng. Ông bà có 2 người con bị bệnh tâm thần: người con trai 40 tuổi bị tâm thần từ nhỏ, người con gái cũng bị tâm thần và bị câm nằm một chổ từ lúc 7 tuổi. Một gia đình toàn những người già bệnh tật sống chung với nhau, không có một nguồn thu nhập nào cả. Bốn con người già cả bệnh tật này chỉ nhờ một người con trai khỏe mạnh làm nghề phụ hồ. Anh là chỗ dựa và nguồn sống duy nhất của cả gia đình. Nhưng vì cha mẹ và anh chị đau bệnh triền miên, nên anh phải bỏ việc để ở nhà chăm sóc họ. Nghĩ về gia cảnh của mình, ông Đạt chia sẻ: “Nhà tui nghèo từ lâu rồi. Mấy đứa con bệnh tật nên vợ chồng suốt đời không ngóc đầu lên nỗi, nay còn sống lây lất và ngày mai không biết thế nào nữa?”. Đúng thế, gia đình ông đạt sống mà không dám nghĩ đến tương lai ngày mai, vì họ cũng chưa lo được cuộc sống gia đình mình ngay ngày hôm nay. Sự nghèo khổ bệnh tật họ không muốn, nhưng nó đã thình lình giáng lên gia đình họ và đang bào mòn cuộc sống của họ. Cũng may mắn thay, vẫn còn có Chúa là niềm hy vọng duy nhất của gia đình. Ông bà có niềm tin tưởng, phó thác rất lạ kỳ vào Thiên Chúa. Chính Chúa đã chăm sóc họ, như lời bà Lan vẫn thường nói với tôi.
Cũng chịu cảnh nghèo, nhưng gia đình anh Toàn, chị Diệu lại khác, họ đã rơi vào cái nghèo mà họ không ngờ được. Cách đây 5 năm, anh chị có nhà cửa ổn định, nhưng vì con trai bị bệnh bại não. Anh chị đã tốn nhiều tiền của để lo chạy chữa cho con, nhưng “tiền mất tật mang” con vẫn không khỏi bệnh. Kể từ đó, gia đình anh chị lâm vào nợ nần và cuối cùng phải bán nhà để lo trả nợ cho người ta. Giờ đây, gia đình anh chị và 3 người con đang phải thuê nhà trọ để ở. Vì không có nghề nghiệp ổ định, nên gia đình thiếu ăn triền miên, hai người con không có điều kiện để đi học, người con bệnh tật không được chăm sóc chu đáo. Cả nhà chỉ trông chờ vào nghề xe ôm của anh mà thôi.
Tôi đến khu phố II, Phường Tăng Nhơn Phú B, và cũng gặp thấy một gia cảnh đáng thương tâm khác. Cụ Năm 85 tuổi, bị bệnh khớp lâu năm. Trước đây, cụ bán vé số nhưng nay tuổi già, sức yếu và không thể tiếp tục. Cuộc sống của cụ chỉ nhờ vào 150 000Đ tiền trợ cấp người già của phường. Thế nhưng, cụ lại phải nuôi người con trai bị bệnh Gút. Anh Thắng con trai cụ năm nay 45 tuổi, không vợ con. Anh bị bệnh Gút hơn cả chục năm nay. Tình hình bệnh tật ngày càng tệ hại. Gia đình cụ đã vay mượn và chạy chữa cho anh hết cả gia sản vẫn không khỏi. Nay anh vừa bị cưa chân phải. Các khớp xương của anh đang sưng tấy lên. Nghe anh kể: Bác sĩ bảo còn phải cưa thêm chân và tay để duy trì tính mạng. Người mẹ già suốt ngày nhìn đứa con bệnh tật nhưng không làm được gì giúp con ngoài việc khóc và khóc.
Còn nhiều lắm những mảnh đời bất hạnh xung quang chúng ta mà chúng tôi chưa thể kể ra đây. Thương thay những kiếp người đau khổ và bệnh tật. Họ đang ngày đêm gồng mình để vượt lên số phận. Mùa Xuân vẫn như đang im lặng với họ luôn mãi. Cuộc sống của họ vẫn như những cây lục bình trôi dạt vô định trên dòng sông cuộc đời, chẳng biết về đâu. Họ đang cần đến hơi ấm tình người trong dịp Tết đến, Xuần về.