TẢN MẠN MỘT CHUYẾN ĐI.
Tĩnh tâm tháng ba, 15 anh em linh mục trong giáo hạt Đức tánh, Phan thiết làm một chuyến đi, thăm Đami và Langbiang.
Xe đến đón từng cha, điểm cuối là Tàpao. Theo quốc lộ 55, chúng tôi đi lên vùng núi chập chùng uốn lượn quanh co. Đường ghồ ghề sỏi đá chông chênh xuyên qua núi rừng trùng điệp. Bụi mịt mù suốt đoạn đường dài 30 cây số. Chúng tôi đến Đami, làng kinh tế mới của Huyện Hàm Thuận Bắc. Dân cư thưa thớt, chỉ thấy núi thẳm rừng xanh. Xã Đami có hơn 5.000 dân sống rãi rác khắp mọi ngóc ngách của đại ngàn. Dân di cư từ các miền xa xôi phía Bắc như Thanh Hoá, Nam Định đến những miền sông nước phía Tây như Bến Tre, Vĩnh Long cũng tề tựu về đây khai khẩn đất mới.Dân chúng sống với nương rẫy, ở với rừng núi. Khí hậu nơi đây tuyệt vời như Đà lạt. Mây mù phủ kín đồi núi chập chùng, tiết trời se lạnh. Đất đai màu mỡ, vườn cây xanh ngát. Lâu lâu mới thấy thấp thoáng vài căn nhà. Đường đi khó khăn hiểm trở, chưa có điện và chẳng có sóng điện thoại. Không có chợ búa, chỉ có trường học cấp 1&2 nhỏ bé sơ sài. Đami hoang sơ hấp hẫn những ai thích khám phá. Từ đỉnh Đami đi Malâm 70km, xuôi về Thành phố Phan thiết 90km và lên Thị xã Bảo Lộc 50km.
Thời nào cũng thế, dân đi trước mở đường đem theo đức tin, Giáo hội đến sau quy tụ lại, thăng tiến đức tin, thiết lập giáo xứ. Có hơn 2.000 tín hữu Công Giáo từ khắp mọi miền về đây tìm kế sinh nhai. Đức Giám Mục Phan Thiết đã đưa các linh mục và tu sĩ đến miền đất mới và thành lập các cộng đoàn truyền giáo.
Lm Phanxicô Assidi Nguyễn Đức Quang tiếp nối công việc các vị tiền nhiệm. Ngài đã thiết lập được 5 giáo họ: Đaguri, Ladày, Đatro, ĐakimI, Đakim II. Những ngôi nhà thờ nhỏ bé xinh xắn giữa núi rừng hùng vĩ như hình ảnh Giáo hội giữa lòng trần thế. Cha Quang một thời là giáo sư triết học Đại chủng viện thánh Giuse, Sài gòn. Từ khi tình nguyện lên miền sơn cước, ngài không dạy học nữa mà chuyển sang sứ vụ mở mang các cộng đoàn. Sống giữa đàn chiên tản mác. Hoà nhịp cùng người nghèo, cùng làm việc, cùng chia sẽ những khó khăn vất vả của họ. Cử hành Thánh Lễ, ban các bí tích giúp cho Giáo dân giữ đạo, sống đức tin. Để đến với bà con, phải đi bộ vì đường xá chưa thành hình, nhiều lúc phải cuốc bộ vào tận các Buôn làng người Cùi 7km, xa hơn là làng người Tày hơn 10km.
Trái tim một nhà giáo vẫn đập rộn rã. Thương các em học sinh không có điều kiện để đi học vì quá xa xôi cách trở. Cha Quang xây lưu xá gần trường học, rồi mời các Nữ tu Dòng Ánh sáng Phúc âm đến chăm sóc dạy dỗ. Gần 100 em học sinh nam nữ nội trú. Cha mẹ các em chỉ đóng góp chút ít, phần lớn Cha Quang ngược xuôi đi xin các ân nhân để nuôi các em ăn học. Vài tháng, ba mẹ mới đến đón con về nhà chơi. Họ đi hàng chục cây số, cắt rừng băng suối, dù vậy cha mẹ rất vui sướng vì con cái đựơc đi học.
Đức Giám Mục thương cha xứ quá vất vả nên gởi thêm cha Antôn Nguyễn Bá Thiện đến cùng chia sẽ công việc. Ngài cũng kêu gọi các hội dòng dấn thân truyền giáo. Nhiều cộng đoàn Nữ tu đựơc thiết lập để sống với dân, ở giữa dân, đem Tin mừng yêu thương, gieo trồng niềm hy vọng. Phục vụ miền núi cao là chấp nhận thiếu thốn trăm bề. Các linh mục tu sĩ còn chăm lo mục vụ cho anh chị em tín hữu thuộc Giáo xứ Đại Lộc, Đà lạt. Những người nghèo đi khai phá mở đất, họ tìm đến nơi “đèo heo hút gió”, ‘khỉ ho cò gáy” phá rừng làm nương rẫy. Di dân từ các vùng Bảo lộc, Di linh đến đây lập nghiệp, họ đựơc chăm lo mục vụ tận tình chu đáo.
Tâm sự với chúng tôi, cha Quang bộc bạch những dự định sắp tới, sẽ mua thêm đất để làm nhà nguyện cho anh em Dân Tộc K’ho vùng Đông giang, nhà nguyện cho anh em người Kinh miền La ngâu, gởi các em học sinh về Phan thiết học trung học...bao ưu tư làm trăn trở trái tim mục tử.
Rời Đami chúng tôi mang theo bao thao thức truyền giáo.
Đi qua một hành trình dài đường xá ghập ghềnh xuống cấp, chúng tôi đến đường cao tốc với 8 làn xe từ Liên khương đến thác Pren. Đường đẹp và hiện đại, êm ái đưa khách du lịch lên Thành phố.
Đến Đà lạt, chúng tôi vào Toà giám mục tham quan. Đức cha Phêrô tiếp đón ân cần niềm nở. Nghe ngài chia sẽ về công việc mục vụ, thấy được trái tim vị mục tử khả kính. Cha Tuyên hướng dẫn chúng tôi thăm nhà truyền thống giáo phận. Trong chiều hướng truyền giáo và phát triển văn hóa người Dân tộc, có hai công trình rất đặc biệt. Đó là công trình dịch thuật và công trình bảo tồn chứng tích văn minh. Công trình dịch thuật do một số cha phụ trách đồng bào Dân tộc thực hiện như dịch Thánh kinh trọn bộ,dịch kinh lễ và nghi thức bí tích sang tiếng K’ Ho, biên soạn tự điển, sáng tác thánh ca hát trong phụng vụ. Công trình bảo tồn chứng tích văn minh do chính Đức cha Phêrô đề xướng như thu góp các dụng cụ sinh hoạt đủ loại, những sách vở và hình ảnh về đồng bào Dân tộc. Tất cả được sắp xếp thứ tự trong phòng truyền thống khang trang rộng rãi. Tham quan phòng truyền thống, hiểu và biết được nhiều điều hữu ích về Giáo phận Đà lạt.
Chiều tối, chúng tôi lên Langbiang. Ra khỏi thành phố, gió lùa qua cửa thổi vào lạnh buốt. Xe chạy chậm để ngắm cảnh Đà lạt hoàng hôn. Hoang vu và bình an. Vắng lặng nhưng êm đềm qua những đồi thông, trải dài những vườn hoa muôn màu đưa mình lên cao trong gió lộng vi vu. Hoàng hôn nơi đại ngàn như lời kinh chiều dâng lên cao giữa khung trời bát ngát.
Sau hơn một năm, hôm nay trở lại, chúng tôi thấy Giáo xứ Langbiang có nhiều thay đổi. Cha xứ Giêrônimô Nguyễn Quý Trung vừa đại tu xong Nhà thờ, xây mới tháp chuông và đang xây dựng dãy nhà giáo lý. Cha Trung quản xứ Langbiang 19 năm, rồi ngài theo Đức cố Giám Mục Bat Nguyễn Sơn Lâm ra Thanh hoá phụ giúp 14 năm, nay về lại Langbiang, ngài liền sửa sang và xây mới nhiều công trình. Mỗi tuần, ngài ngược xuôi mấy lần vào sâu trong núi rừng có nhà thờ họ lẽ cách xa hơn 50km để chăm lo cho anh em tín hữu.
Langbiang là một giáo xứ Dân Tộc lớn nhất của giáo phận Đà lạt. Giáo dân đông và địa bàn rộng. Bà con sống rải rác trong 6 xã của huyện Lạc Dương: Xã Lát,Đạ Sa, Đạ Chay, Đạ Tong,Đạ Long và Đamron. Có khoảng 12.000 giáo dân trên 20.000 dân mà đa số là người Dân Tộc K’ Ho Lạch. Có thể nói Labiang là giáo xứ Dân Tộc đầu tàu của Giáo phận. Anh chị em Dân tộc và cách riêng giáo xứ Langbiang chiếm một chỗ rất đặc biệt trong trái tim Đức Giám Mục Đà Lạt.
Đồng bào Dân tộc là đối tượng ưu tiên cho công cuộc truyền giáo.Năm 1927, Đức Cha Jean Cassaigne được cử lên Di linh truyền giáo.Nhờ Ngài mà nhiều người Dân tộc được biết về Chúa,biết về đạo và nhiều người cùi được chăm sóc.Trong thập niên 50, các Cha Dòng Chúa Cứu Thế đặt cơ sở truyền giáo ở Phú Sơn,giúp cho nhiều người Dân tộc vào đạo.Giáo phận Đà lạt có nhiều linh mục làm nhiệm vụ duy nhất là truyền giáo cho người Dân tộc.Rồi các Cha thuộc Hội Thừa sai Paris,các Cha thuộc Tu hội Thánh Vinh Sơn,các linh mục giáo phận,các Nữ tu thuộc nhiều hội dòng dấn thân vào hoạt động này.
Lúc giáo phận được thành lập,mới chỉ có 1.547 người Dân tộc theo Đạo Công Giáo.Mười năm sau con số đó lên tới 7.142 người trên tổng số gần 100.000 người Dân tộc. Đức cha Phêrô cho biết, hiện nay số giáo dân người Dân tộc lên đến 105.000 người.
Rời Đà lạt, anh em chúng tôi trở về để chuẩn bị cho ngày hành hương Đức Mẹ TàPao dành cho giới Gia trưởng.
Một chuyến đi thăm những xứ đạo xa xôi, kết hợp tĩnh tâm tháng, một sáng kiến hay. Một năm có vài chuyến đi như vậy thật đáng quý. Thăm các linh mục đang vất vả nơi các giáo điểm, thêm trợ lực tinh thần cho nhau. Anh em linh mục trong giáo hạt có dịp đi chung với nhau, sống tình huynh đệ, chia sẽ mục vụ, trao đổi thao thức, trò chuyện vui đùa, làm tăng thêm tình bằng hữu linh mục, nâng đỡ nhau trên hành trình phục vụ.
Tĩnh tâm tháng ba, 15 anh em linh mục trong giáo hạt Đức tánh, Phan thiết làm một chuyến đi, thăm Đami và Langbiang.
Xe đến đón từng cha, điểm cuối là Tàpao. Theo quốc lộ 55, chúng tôi đi lên vùng núi chập chùng uốn lượn quanh co. Đường ghồ ghề sỏi đá chông chênh xuyên qua núi rừng trùng điệp. Bụi mịt mù suốt đoạn đường dài 30 cây số. Chúng tôi đến Đami, làng kinh tế mới của Huyện Hàm Thuận Bắc. Dân cư thưa thớt, chỉ thấy núi thẳm rừng xanh. Xã Đami có hơn 5.000 dân sống rãi rác khắp mọi ngóc ngách của đại ngàn. Dân di cư từ các miền xa xôi phía Bắc như Thanh Hoá, Nam Định đến những miền sông nước phía Tây như Bến Tre, Vĩnh Long cũng tề tựu về đây khai khẩn đất mới.Dân chúng sống với nương rẫy, ở với rừng núi. Khí hậu nơi đây tuyệt vời như Đà lạt. Mây mù phủ kín đồi núi chập chùng, tiết trời se lạnh. Đất đai màu mỡ, vườn cây xanh ngát. Lâu lâu mới thấy thấp thoáng vài căn nhà. Đường đi khó khăn hiểm trở, chưa có điện và chẳng có sóng điện thoại. Không có chợ búa, chỉ có trường học cấp 1&2 nhỏ bé sơ sài. Đami hoang sơ hấp hẫn những ai thích khám phá. Từ đỉnh Đami đi Malâm 70km, xuôi về Thành phố Phan thiết 90km và lên Thị xã Bảo Lộc 50km. Thời nào cũng thế, dân đi trước mở đường đem theo đức tin, Giáo hội đến sau quy tụ lại, thăng tiến đức tin, thiết lập giáo xứ. Có hơn 2.000 tín hữu Công Giáo từ khắp mọi miền về đây tìm kế sinh nhai. Đức Giám Mục Phan Thiết đã đưa các linh mục và tu sĩ đến miền đất mới và thành lập các cộng đoàn truyền giáo.
Lm Phanxicô Assidi Nguyễn Đức Quang tiếp nối công việc các vị tiền nhiệm. Ngài đã thiết lập được 5 giáo họ: Đaguri, Ladày, Đatro, ĐakimI, Đakim II. Những ngôi nhà thờ nhỏ bé xinh xắn giữa núi rừng hùng vĩ như hình ảnh Giáo hội giữa lòng trần thế. Cha Quang một thời là giáo sư triết học Đại chủng viện thánh Giuse, Sài gòn. Từ khi tình nguyện lên miền sơn cước, ngài không dạy học nữa mà chuyển sang sứ vụ mở mang các cộng đoàn. Sống giữa đàn chiên tản mác. Hoà nhịp cùng người nghèo, cùng làm việc, cùng chia sẽ những khó khăn vất vả của họ. Cử hành Thánh Lễ, ban các bí tích giúp cho Giáo dân giữ đạo, sống đức tin. Để đến với bà con, phải đi bộ vì đường xá chưa thành hình, nhiều lúc phải cuốc bộ vào tận các Buôn làng người Cùi 7km, xa hơn là làng người Tày hơn 10km. Trái tim một nhà giáo vẫn đập rộn rã. Thương các em học sinh không có điều kiện để đi học vì quá xa xôi cách trở. Cha Quang xây lưu xá gần trường học, rồi mời các Nữ tu Dòng Ánh sáng Phúc âm đến chăm sóc dạy dỗ. Gần 100 em học sinh nam nữ nội trú. Cha mẹ các em chỉ đóng góp chút ít, phần lớn Cha Quang ngược xuôi đi xin các ân nhân để nuôi các em ăn học. Vài tháng, ba mẹ mới đến đón con về nhà chơi. Họ đi hàng chục cây số, cắt rừng băng suối, dù vậy cha mẹ rất vui sướng vì con cái đựơc đi học.
Đức Giám Mục thương cha xứ quá vất vả nên gởi thêm cha Antôn Nguyễn Bá Thiện đến cùng chia sẽ công việc. Ngài cũng kêu gọi các hội dòng dấn thân truyền giáo. Nhiều cộng đoàn Nữ tu đựơc thiết lập để sống với dân, ở giữa dân, đem Tin mừng yêu thương, gieo trồng niềm hy vọng. Phục vụ miền núi cao là chấp nhận thiếu thốn trăm bề. Các linh mục tu sĩ còn chăm lo mục vụ cho anh chị em tín hữu thuộc Giáo xứ Đại Lộc, Đà lạt. Những người nghèo đi khai phá mở đất, họ tìm đến nơi “đèo heo hút gió”, ‘khỉ ho cò gáy” phá rừng làm nương rẫy. Di dân từ các vùng Bảo lộc, Di linh đến đây lập nghiệp, họ đựơc chăm lo mục vụ tận tình chu đáo.
Tâm sự với chúng tôi, cha Quang bộc bạch những dự định sắp tới, sẽ mua thêm đất để làm nhà nguyện cho anh em Dân Tộc K’ho vùng Đông giang, nhà nguyện cho anh em người Kinh miền La ngâu, gởi các em học sinh về Phan thiết học trung học...bao ưu tư làm trăn trở trái tim mục tử. Rời Đami chúng tôi mang theo bao thao thức truyền giáo.
Đi qua một hành trình dài đường xá ghập ghềnh xuống cấp, chúng tôi đến đường cao tốc với 8 làn xe từ Liên khương đến thác Pren. Đường đẹp và hiện đại, êm ái đưa khách du lịch lên Thành phố.
Đến Đà lạt, chúng tôi vào Toà giám mục tham quan. Đức cha Phêrô tiếp đón ân cần niềm nở. Nghe ngài chia sẽ về công việc mục vụ, thấy được trái tim vị mục tử khả kính. Cha Tuyên hướng dẫn chúng tôi thăm nhà truyền thống giáo phận. Trong chiều hướng truyền giáo và phát triển văn hóa người Dân tộc, có hai công trình rất đặc biệt. Đó là công trình dịch thuật và công trình bảo tồn chứng tích văn minh. Công trình dịch thuật do một số cha phụ trách đồng bào Dân tộc thực hiện như dịch Thánh kinh trọn bộ,dịch kinh lễ và nghi thức bí tích sang tiếng K’ Ho, biên soạn tự điển, sáng tác thánh ca hát trong phụng vụ. Công trình bảo tồn chứng tích văn minh do chính Đức cha Phêrô đề xướng như thu góp các dụng cụ sinh hoạt đủ loại, những sách vở và hình ảnh về đồng bào Dân tộc. Tất cả được sắp xếp thứ tự trong phòng truyền thống khang trang rộng rãi. Tham quan phòng truyền thống, hiểu và biết được nhiều điều hữu ích về Giáo phận Đà lạt.
Chiều tối, chúng tôi lên Langbiang. Ra khỏi thành phố, gió lùa qua cửa thổi vào lạnh buốt. Xe chạy chậm để ngắm cảnh Đà lạt hoàng hôn. Hoang vu và bình an. Vắng lặng nhưng êm đềm qua những đồi thông, trải dài những vườn hoa muôn màu đưa mình lên cao trong gió lộng vi vu. Hoàng hôn nơi đại ngàn như lời kinh chiều dâng lên cao giữa khung trời bát ngát.
Sau hơn một năm, hôm nay trở lại, chúng tôi thấy Giáo xứ Langbiang có nhiều thay đổi. Cha xứ Giêrônimô Nguyễn Quý Trung vừa đại tu xong Nhà thờ, xây mới tháp chuông và đang xây dựng dãy nhà giáo lý. Cha Trung quản xứ Langbiang 19 năm, rồi ngài theo Đức cố Giám Mục Bat Nguyễn Sơn Lâm ra Thanh hoá phụ giúp 14 năm, nay về lại Langbiang, ngài liền sửa sang và xây mới nhiều công trình. Mỗi tuần, ngài ngược xuôi mấy lần vào sâu trong núi rừng có nhà thờ họ lẽ cách xa hơn 50km để chăm lo cho anh em tín hữu.
Langbiang là một giáo xứ Dân Tộc lớn nhất của giáo phận Đà lạt. Giáo dân đông và địa bàn rộng. Bà con sống rải rác trong 6 xã của huyện Lạc Dương: Xã Lát,Đạ Sa, Đạ Chay, Đạ Tong,Đạ Long và Đamron. Có khoảng 12.000 giáo dân trên 20.000 dân mà đa số là người Dân Tộc K’ Ho Lạch. Có thể nói Labiang là giáo xứ Dân Tộc đầu tàu của Giáo phận. Anh chị em Dân tộc và cách riêng giáo xứ Langbiang chiếm một chỗ rất đặc biệt trong trái tim Đức Giám Mục Đà Lạt.
Đồng bào Dân tộc là đối tượng ưu tiên cho công cuộc truyền giáo.Năm 1927, Đức Cha Jean Cassaigne được cử lên Di linh truyền giáo.Nhờ Ngài mà nhiều người Dân tộc được biết về Chúa,biết về đạo và nhiều người cùi được chăm sóc.Trong thập niên 50, các Cha Dòng Chúa Cứu Thế đặt cơ sở truyền giáo ở Phú Sơn,giúp cho nhiều người Dân tộc vào đạo.Giáo phận Đà lạt có nhiều linh mục làm nhiệm vụ duy nhất là truyền giáo cho người Dân tộc.Rồi các Cha thuộc Hội Thừa sai Paris,các Cha thuộc Tu hội Thánh Vinh Sơn,các linh mục giáo phận,các Nữ tu thuộc nhiều hội dòng dấn thân vào hoạt động này.
Lúc giáo phận được thành lập,mới chỉ có 1.547 người Dân tộc theo Đạo Công Giáo.Mười năm sau con số đó lên tới 7.142 người trên tổng số gần 100.000 người Dân tộc. Đức cha Phêrô cho biết, hiện nay số giáo dân người Dân tộc lên đến 105.000 người.
Rời Đà lạt, anh em chúng tôi trở về để chuẩn bị cho ngày hành hương Đức Mẹ TàPao dành cho giới Gia trưởng.
Một chuyến đi thăm những xứ đạo xa xôi, kết hợp tĩnh tâm tháng, một sáng kiến hay. Một năm có vài chuyến đi như vậy thật đáng quý. Thăm các linh mục đang vất vả nơi các giáo điểm, thêm trợ lực tinh thần cho nhau. Anh em linh mục trong giáo hạt có dịp đi chung với nhau, sống tình huynh đệ, chia sẽ mục vụ, trao đổi thao thức, trò chuyện vui đùa, làm tăng thêm tình bằng hữu linh mục, nâng đỡ nhau trên hành trình phục vụ.