Nhà Thờ Cồn Dầu chiều 12/3/2010
Từ Mỹ, người Anh chú bác ruột của Ba tôi về VN, tìm lại những đứa cháu thất lạc từ rất lâu là chúng tôi, và đưa chúng tôi về Làng Phú Quý, Đại Lộc, QN, quê Ba tôi để tìm hiểu và ra mắt Tộc Nội. Chuyến đi thật nhiều bất ngờ và cảm động …
Tôi dành ít thời gian ghé về thăm làng Cồn Dầu, nơi xưa tôi vẫn thường ghé thăm Cậu tôi, mỗi khi về lại Đà Nẵng.
Nghe đồn rằng mấy hôm nay Cồn Dầu sôi nổi trở lại việc giải tỏa sau khi để yên cho dân qua mấy ngày Tết Canh Dần. Cha Sở bận về Tòa Giám Mục nên gần 5g chiều ngày 12/3/ tôi mới gặp được Ngài.
Ngài vui vẻ hỏi tôi:
- KH đây hả ?
- Dạ, Cha có nhớ con không ?
- Có, lần chị về Giỗ Cha già.
Chuyện trò với Ngài, tôi hỏi thăm về những ngày gần đây:
- Cha ơi! Chuyện giải tỏa ra sao mà chạy xe vào đây con thấy nhà nào cũng khóa cửa ?
- Ừ, thì họ tránh không muốn gặp Chính quyền, họ không chịu giải tỏa mà.
- Hy vọng gì không Cha ?
- Thì cũng chỉ biết cầu nguyện …, các anh chị ở xa cũng góp lời cầu nguyện cho Giáo xứ của tôi nghe.
- Dạ, có chứ Cha, vì thế có dịp về Đà Nẵng là con chạy ngay đến thăm Cồn Dầu đây. Tiếc là đi sau giờ làm việc, không thì chụp được mấy tấm hình đoàn người đi “ép dân ký giấy” rồi.
- Cha ơi! Sao con nghe nhiều người bất mãn vì bài giảng hôm Mồng 3 Tết của Đức Cha Đà Nẵng quá vậy Cha ?
- Làm sao tôi trả lời được ? Có nhiều cụ già trong làng cũng vào phàn nàn với tôi về việc ấy, nhưng tôi chỉ khuyên họ cầu nguyện nhiều hơn nữa, rồi Chúa sẽ soi sáng, chỉ đường dẫn lối cho chúng ta đi. Chính quyền cũng vào làm việc với tôi mấy ngày nay, họ bảo tôi khuyên nhủ giáo dân nên hợp tác với chính quyền, nhưng tôi trả lời:
“Tôi chỉ có bổn phận về đời sống tâm linh cho họ thôi, còn về tài sản, của cải vật chất của họ, là do họ toàn quyền quyết định … Các ông nghĩ rằng cái nền nhà đó, cái thửa ruộng đó dể có lắm sao ? Muốn biết rỏ điều đó hãy hỏi Ông Cha già ngồi trên kia kìa. Tôi nhiều lắm ở đây chỉ 5, 7 năm rồi chuyển đi nơi khác, hãy hỏi Cha già suốt 47 năm ở đây, Ông đã làm gì cho giáo dân có đám ruộng ấy, cái nền nhà cao ráo ấy ? Bao nhiêu mồ hôi nước mắt họ đã đổ ra cho đến ngày nay ? Phần tôi, chỉ mong giáo dân tôi được bình yên, no ấm trong cơ ngơi của họ đã bao đời tạo dựng nên …”
Nhìn Cha, nhìn giáo dân, đang rải rác đi đến nhà thờ gẫm Đàng Thánh Giá vào chiều thứ sáu Mùa Chay. Tôi chợt cảm thấy một cuộc chiến cam go đang chờ đợi họ. Họ đồng loạt quyết tâm giữ lại mảnh đất “chôn nhau cắt rốn” của họ cho dù có đánh đổi những gì bất hạnh nhất.
Từ những ngày Nhà nước quyết tâm giải tỏa cho bằng được Giáo xứ Cồn Dầu, thì xem ra tình làng nghĩa xóm của họ lại khắn khít thêm lên, họ luôn sát cánh bên nhau, họ đồng lòng bênh vực và giúp đỡ nhau khi có người gặp chuyện phải đối chất với chính quyền, họ âm thầm canh giữ nhà cửa cho nhau và giúp nhau trốn tránh không đối đầu với chính quyền.
Cách họ gắn bó nhau, làm tôi càng xót xa cho vợ chồng người bạn ngày xưa của tôi. Tôi bàng hoàng không tin những lời nói về người bạn ấy. Anh chính là “Ông cựu Hội Đồng Giáo Xứ” của Cồn Dầu.
Anh là giáo dân Cồn Dầu, lớn lên được Cha Sở là Cậu tôi cho đi Tu, anh vào Dòng một thời gian ngắn rồi trở về, tôi thân với anh nhiều hơn khi anh cặp bồ với cô bạn thân cùng trọ học trong nhà của tôi. Thời gian đó anh đang là sinh viên Quản trị kinh doanh Đà Lạt, họ rất yêu thương nhau, thường hẹn họ gặp nhau tại nhà tôi, và đôi khi tôi cũng được anh rộng lòng mời đi theo hai người uống “ly chanh đường” của thuở học trò ngày đó.
Thật tình mà nói, ngày đó ở Đà Nẵng tìm cho ra anh sinh viên QTKD Đà Lạt để làm quen thì hơi khó, Đà lạt rất xa vời với những cô gái nghèo nàn, quê mùa như chúng tôi. Mỗi khi đi cùng nhóm sinh viên của anh, có dẫn theo Bồ là tôi ái ngại cho cô bạn của tôi. Họ chịu chơi, model, nhiều tiền …và rất “híp py”. Còn bạn tôi, giống như tôi, là những đệ tử Dòng tu “xuất về”, cái gì cũng lạ lẫm, cũng rụt rè, ái ngại, và vô cùng thán phục sự sành điệu ăn chơi của họ … không hiểu có phải vì thấy mình lạc lòng trước đám đông người trí thức sành điệu đó hay không ?, mà bạn tôi thường năn nỉ tôi đi cùng.
Tận thâm tâm tôi thán phục anh chàng sinh viên người Cồn Dầu đó, trong muôn vàn nữ sinh đẹp gái, đa tài, quyến rủ, của Đà nẵng ngày đó, anh chỉ chọn người con gái đơn sơ, thùy mị của làng quê anh, anh không bị những hào nhoáng bên ngoài quyến rủ dù cũng có đôi lần anh bị bạn bè cười chê “Bồ mi quê mùa quá!”. Rồi anh dở dang việc học, và đăng ký vào Trường Sĩ Quan Đà Lạt.
Tôi không gặp hai người sau thời gian đó. Nghe nói họ cưới nhau tại Cồn Dầu, bạn tôi sống rất hạnh phúc bên chàng sĩ quan Võ Bị Đà lạt. Rồi chiến tranh mỗi ngày một khốc liệt, chàng sĩ quan gãy cánh tại chiến trường Hạ Lào năm nào. Anh trở về hậu phương sống bình yên với người vợ hiền trong căn nhà bên kia Cầu Đà Lách (cầu Trịnh Minh Thế).
Tôi gặp lại họ khi đạp xe qua cầu dạy học tại Trường An Cư III bên kia cầu Đà Lách, cho đến ngày Đà Nẵng mất đi.
Rất là nhiều năm, tôi mới gặp lại hai bạn vào những ngày Tang ma Cậu tôi tại An Ngãi, chúng tôi vui mừng ngỡ ngàng nhìn nhau, khác lạ quá sau 30 năm gặp lại, vẫn vui vẻ và hồn nhiên như ngày nào còn dung dăng dung dẽ bên nhau.
Thế mà mấy năm sau, vào ngày Cồn Dầu làm Giỗ cho Cậu tôi, nhìn thấy tôi, anh bạn tôi tránh né, tôi chưa kịp hỏi thăm về vợ anh, thì anh đã lạc đâu mất tiêu.
Giờ tôi hỏi Cha Sở:
- Cha có thấy vợ chồng L. T. đi lễ ở đây không cha ?
- Không, từ ngày gia đình ấy chấp thuận giao đất cho nhà nước nhiệm thu, tôi không thấy đi Lễ tại đây.
Gia đình anh đã tự tách mình ra khỏi cộng đoàn Cồn Dầu rồi. Anh đã mua đất mua đai nơi khác, và bằng lòng từ bỏ nơi “chôn nhau cắt rốn” của mình không xót thương.
??? Thật là ngỡ ngàng và khó hiểu cho tôi!
Thành phố Đà Nẵng ngày nay có rất nhiều phong cảnh đẹp ngẩn ngơ lòng du khách, và còn rất nhiều nơi tuyệt đẹp hơn nữa mà du khách chưa thể đến được vì còn hoang sơ chưa khai thác … Nhưng như thế cũng quá đủ cho Đà Nẵng rồi, những con đường thênh thang và cảnh trí tuyệt đẹp vắng bóng người qua lại, sao lại có thể nghĩ ra cách làm đẹp thành phố là xóa đi một làng quê hẻo lánh như Cồn Dầu ? Mọi lời nói làm đẹp thành phố, quy hoạch thành phố, chỉ là những từ hoa mỹ, là những lời ngụy biện, dối gạt ….
Hãy lắng nghe người chủ đầu tư Hàn quốc khi muốn mua vùng đất An Ngãi, Hòa Sơn, Đà Nẵng nói:
Thay vì lập sân gôn trên những “bờ xôi ruộng mật” tại Hòa Liên, Hòa Sơn (Đà nẵng), ông Chung doanh nhân Hàn quốc, đã chọn những ngọn đồi trọc ở Hòa Phú. Ông giải thích: 100 hộ dân với mồ mả phải di dời, 120 lao động không có việc làm và cả trăm trẻ em phải chuyển trường … “Tôi không thể dùng tiền để cướp đoạt của họ những thứ đó”. Ông đã tỏ ra nhạy cảm trước nổi khốn khổ của người dân nghèo. “Chạnh lòng thương”
Có người còn nhẹ dạ, hay phỉnh gạt giáo dân, là sau này Cồn Dầu được nhà nước chỉnh trang lại, biết đâu ta sẽ có những con đường mang tên cha Sở yêu quí của Cồn Dầu là “Nguyễn Hữu Mừng”, “Nguyễn Kinh” hay “Nguyễn Tấn Lục” v.v….
Con chiên Cồn Dầu đâu cần những điều ấy. Kể cả những Linh Mục Chánh xứ nơi ấy cũng không hề mơ màng đến những điều rẻ tiền này. Những lời nói quá ấu trĩ làm đau lòng và gây nên sự quyết tâm gìn giữ quê mình hơn nữa cho giáo dân Cồn Dầu.
“Tôi viết một đoạn nói về người bạn cũ, với tất cả những gì trân trọng nhất cho một tình bạn tốt đẹp năm xưa.
Cồn Dầu đó! quê hương của mình, mà mỗi người chúng ta đã có lần nuôi mộng từ nhỏ để giúp sức với dân nghèo tại đây.
Đã dày công học tập cho nở danh gia tộc và xóm làng.
Đã bỏ một phần thân thể cho cuộc chiến gìn giữ hòa bình cho Đất Nước.
Từ rất xa, tôi gởi về người bạn xưa những xúc động bàng hoàng khi làng quê vợ chồng anh bị xóa sổ. Anh gnhĩ gì không anh?”.
Hãy quay về đứng vào hàng ngũ bà con, giáo dân mình mà hổ trợ, mà gìn giữ lại Quê Cha Đất Tổ của mình. Đừng nghe lời phỉnh gạt của người xa lạ … mà quay mặt với những người thân yêu nhất của mình.
Chúa cũng rất rộng lòng nên dạy chúng ta luôn rộng lòng, chẳng ai không hân hoan vui mừng khi anh về sát cánh bên họ …
Bằng không được, thì hãy đứng xa mà nhìn về Quê hương với hai dòng nước mắt chân tình khi Làng quê mình đã trở nên làng quê của những kẻ xa lạ lắm tiền …”
Tôi từ giã Cồn Dầu khi mặt trời tắt nắng, hai bên đường những đám ruộng vẫn xanh mơm mởm mà hầu như quanh năm không bỏ hoang ngày nào, làn gió sông dìu dịu của những ngày nóng bất thường của khí hậu miền Trung năm nay. Tôi cầu xin Cậu tôi luôn ở bên cạnh giáo dân của Cậu, che chở và bảo vệ cho họ trong cuộc đấu tranh đầy cam go và khốc liệt trước mắt.
![]() |
| Nhà thờ Cồn Dầu |
Từ Mỹ, người Anh chú bác ruột của Ba tôi về VN, tìm lại những đứa cháu thất lạc từ rất lâu là chúng tôi, và đưa chúng tôi về Làng Phú Quý, Đại Lộc, QN, quê Ba tôi để tìm hiểu và ra mắt Tộc Nội. Chuyến đi thật nhiều bất ngờ và cảm động …
Tôi dành ít thời gian ghé về thăm làng Cồn Dầu, nơi xưa tôi vẫn thường ghé thăm Cậu tôi, mỗi khi về lại Đà Nẵng.
Nghe đồn rằng mấy hôm nay Cồn Dầu sôi nổi trở lại việc giải tỏa sau khi để yên cho dân qua mấy ngày Tết Canh Dần. Cha Sở bận về Tòa Giám Mục nên gần 5g chiều ngày 12/3/ tôi mới gặp được Ngài.
Ngài vui vẻ hỏi tôi:
- KH đây hả ?
- Dạ, Cha có nhớ con không ?
- Có, lần chị về Giỗ Cha già.
Chuyện trò với Ngài, tôi hỏi thăm về những ngày gần đây:
- Cha ơi! Chuyện giải tỏa ra sao mà chạy xe vào đây con thấy nhà nào cũng khóa cửa ?
- Ừ, thì họ tránh không muốn gặp Chính quyền, họ không chịu giải tỏa mà.
- Hy vọng gì không Cha ?
- Thì cũng chỉ biết cầu nguyện …, các anh chị ở xa cũng góp lời cầu nguyện cho Giáo xứ của tôi nghe.
- Dạ, có chứ Cha, vì thế có dịp về Đà Nẵng là con chạy ngay đến thăm Cồn Dầu đây. Tiếc là đi sau giờ làm việc, không thì chụp được mấy tấm hình đoàn người đi “ép dân ký giấy” rồi.
- Cha ơi! Sao con nghe nhiều người bất mãn vì bài giảng hôm Mồng 3 Tết của Đức Cha Đà Nẵng quá vậy Cha ?
- Làm sao tôi trả lời được ? Có nhiều cụ già trong làng cũng vào phàn nàn với tôi về việc ấy, nhưng tôi chỉ khuyên họ cầu nguyện nhiều hơn nữa, rồi Chúa sẽ soi sáng, chỉ đường dẫn lối cho chúng ta đi. Chính quyền cũng vào làm việc với tôi mấy ngày nay, họ bảo tôi khuyên nhủ giáo dân nên hợp tác với chính quyền, nhưng tôi trả lời:
“Tôi chỉ có bổn phận về đời sống tâm linh cho họ thôi, còn về tài sản, của cải vật chất của họ, là do họ toàn quyền quyết định … Các ông nghĩ rằng cái nền nhà đó, cái thửa ruộng đó dể có lắm sao ? Muốn biết rỏ điều đó hãy hỏi Ông Cha già ngồi trên kia kìa. Tôi nhiều lắm ở đây chỉ 5, 7 năm rồi chuyển đi nơi khác, hãy hỏi Cha già suốt 47 năm ở đây, Ông đã làm gì cho giáo dân có đám ruộng ấy, cái nền nhà cao ráo ấy ? Bao nhiêu mồ hôi nước mắt họ đã đổ ra cho đến ngày nay ? Phần tôi, chỉ mong giáo dân tôi được bình yên, no ấm trong cơ ngơi của họ đã bao đời tạo dựng nên …”
![]() |
| Cha Sở Nguyễn Tần Lục va KH. |
Nhìn Cha, nhìn giáo dân, đang rải rác đi đến nhà thờ gẫm Đàng Thánh Giá vào chiều thứ sáu Mùa Chay. Tôi chợt cảm thấy một cuộc chiến cam go đang chờ đợi họ. Họ đồng loạt quyết tâm giữ lại mảnh đất “chôn nhau cắt rốn” của họ cho dù có đánh đổi những gì bất hạnh nhất.
Từ những ngày Nhà nước quyết tâm giải tỏa cho bằng được Giáo xứ Cồn Dầu, thì xem ra tình làng nghĩa xóm của họ lại khắn khít thêm lên, họ luôn sát cánh bên nhau, họ đồng lòng bênh vực và giúp đỡ nhau khi có người gặp chuyện phải đối chất với chính quyền, họ âm thầm canh giữ nhà cửa cho nhau và giúp nhau trốn tránh không đối đầu với chính quyền.
Cách họ gắn bó nhau, làm tôi càng xót xa cho vợ chồng người bạn ngày xưa của tôi. Tôi bàng hoàng không tin những lời nói về người bạn ấy. Anh chính là “Ông cựu Hội Đồng Giáo Xứ” của Cồn Dầu.
Anh là giáo dân Cồn Dầu, lớn lên được Cha Sở là Cậu tôi cho đi Tu, anh vào Dòng một thời gian ngắn rồi trở về, tôi thân với anh nhiều hơn khi anh cặp bồ với cô bạn thân cùng trọ học trong nhà của tôi. Thời gian đó anh đang là sinh viên Quản trị kinh doanh Đà Lạt, họ rất yêu thương nhau, thường hẹn họ gặp nhau tại nhà tôi, và đôi khi tôi cũng được anh rộng lòng mời đi theo hai người uống “ly chanh đường” của thuở học trò ngày đó.
Thật tình mà nói, ngày đó ở Đà Nẵng tìm cho ra anh sinh viên QTKD Đà Lạt để làm quen thì hơi khó, Đà lạt rất xa vời với những cô gái nghèo nàn, quê mùa như chúng tôi. Mỗi khi đi cùng nhóm sinh viên của anh, có dẫn theo Bồ là tôi ái ngại cho cô bạn của tôi. Họ chịu chơi, model, nhiều tiền …và rất “híp py”. Còn bạn tôi, giống như tôi, là những đệ tử Dòng tu “xuất về”, cái gì cũng lạ lẫm, cũng rụt rè, ái ngại, và vô cùng thán phục sự sành điệu ăn chơi của họ … không hiểu có phải vì thấy mình lạc lòng trước đám đông người trí thức sành điệu đó hay không ?, mà bạn tôi thường năn nỉ tôi đi cùng.
Tận thâm tâm tôi thán phục anh chàng sinh viên người Cồn Dầu đó, trong muôn vàn nữ sinh đẹp gái, đa tài, quyến rủ, của Đà nẵng ngày đó, anh chỉ chọn người con gái đơn sơ, thùy mị của làng quê anh, anh không bị những hào nhoáng bên ngoài quyến rủ dù cũng có đôi lần anh bị bạn bè cười chê “Bồ mi quê mùa quá!”. Rồi anh dở dang việc học, và đăng ký vào Trường Sĩ Quan Đà Lạt.
Tôi không gặp hai người sau thời gian đó. Nghe nói họ cưới nhau tại Cồn Dầu, bạn tôi sống rất hạnh phúc bên chàng sĩ quan Võ Bị Đà lạt. Rồi chiến tranh mỗi ngày một khốc liệt, chàng sĩ quan gãy cánh tại chiến trường Hạ Lào năm nào. Anh trở về hậu phương sống bình yên với người vợ hiền trong căn nhà bên kia Cầu Đà Lách (cầu Trịnh Minh Thế).
Tôi gặp lại họ khi đạp xe qua cầu dạy học tại Trường An Cư III bên kia cầu Đà Lách, cho đến ngày Đà Nẵng mất đi.
Rất là nhiều năm, tôi mới gặp lại hai bạn vào những ngày Tang ma Cậu tôi tại An Ngãi, chúng tôi vui mừng ngỡ ngàng nhìn nhau, khác lạ quá sau 30 năm gặp lại, vẫn vui vẻ và hồn nhiên như ngày nào còn dung dăng dung dẽ bên nhau.
Thế mà mấy năm sau, vào ngày Cồn Dầu làm Giỗ cho Cậu tôi, nhìn thấy tôi, anh bạn tôi tránh né, tôi chưa kịp hỏi thăm về vợ anh, thì anh đã lạc đâu mất tiêu.
Giờ tôi hỏi Cha Sở:
- Cha có thấy vợ chồng L. T. đi lễ ở đây không cha ?
- Không, từ ngày gia đình ấy chấp thuận giao đất cho nhà nước nhiệm thu, tôi không thấy đi Lễ tại đây.
Gia đình anh đã tự tách mình ra khỏi cộng đoàn Cồn Dầu rồi. Anh đã mua đất mua đai nơi khác, và bằng lòng từ bỏ nơi “chôn nhau cắt rốn” của mình không xót thương.
??? Thật là ngỡ ngàng và khó hiểu cho tôi!
Thành phố Đà Nẵng ngày nay có rất nhiều phong cảnh đẹp ngẩn ngơ lòng du khách, và còn rất nhiều nơi tuyệt đẹp hơn nữa mà du khách chưa thể đến được vì còn hoang sơ chưa khai thác … Nhưng như thế cũng quá đủ cho Đà Nẵng rồi, những con đường thênh thang và cảnh trí tuyệt đẹp vắng bóng người qua lại, sao lại có thể nghĩ ra cách làm đẹp thành phố là xóa đi một làng quê hẻo lánh như Cồn Dầu ? Mọi lời nói làm đẹp thành phố, quy hoạch thành phố, chỉ là những từ hoa mỹ, là những lời ngụy biện, dối gạt ….
Hãy lắng nghe người chủ đầu tư Hàn quốc khi muốn mua vùng đất An Ngãi, Hòa Sơn, Đà Nẵng nói:
Thay vì lập sân gôn trên những “bờ xôi ruộng mật” tại Hòa Liên, Hòa Sơn (Đà nẵng), ông Chung doanh nhân Hàn quốc, đã chọn những ngọn đồi trọc ở Hòa Phú. Ông giải thích: 100 hộ dân với mồ mả phải di dời, 120 lao động không có việc làm và cả trăm trẻ em phải chuyển trường … “Tôi không thể dùng tiền để cướp đoạt của họ những thứ đó”. Ông đã tỏ ra nhạy cảm trước nổi khốn khổ của người dân nghèo. “Chạnh lòng thương”
Có người còn nhẹ dạ, hay phỉnh gạt giáo dân, là sau này Cồn Dầu được nhà nước chỉnh trang lại, biết đâu ta sẽ có những con đường mang tên cha Sở yêu quí của Cồn Dầu là “Nguyễn Hữu Mừng”, “Nguyễn Kinh” hay “Nguyễn Tấn Lục” v.v….
Con chiên Cồn Dầu đâu cần những điều ấy. Kể cả những Linh Mục Chánh xứ nơi ấy cũng không hề mơ màng đến những điều rẻ tiền này. Những lời nói quá ấu trĩ làm đau lòng và gây nên sự quyết tâm gìn giữ quê mình hơn nữa cho giáo dân Cồn Dầu.
![]() |
| Hang đá Đức Mẹ Cồn Dầu |
“Tôi viết một đoạn nói về người bạn cũ, với tất cả những gì trân trọng nhất cho một tình bạn tốt đẹp năm xưa.
Cồn Dầu đó! quê hương của mình, mà mỗi người chúng ta đã có lần nuôi mộng từ nhỏ để giúp sức với dân nghèo tại đây.
Đã dày công học tập cho nở danh gia tộc và xóm làng.
Đã bỏ một phần thân thể cho cuộc chiến gìn giữ hòa bình cho Đất Nước.
Từ rất xa, tôi gởi về người bạn xưa những xúc động bàng hoàng khi làng quê vợ chồng anh bị xóa sổ. Anh gnhĩ gì không anh?”.
Hãy quay về đứng vào hàng ngũ bà con, giáo dân mình mà hổ trợ, mà gìn giữ lại Quê Cha Đất Tổ của mình. Đừng nghe lời phỉnh gạt của người xa lạ … mà quay mặt với những người thân yêu nhất của mình.
Chúa cũng rất rộng lòng nên dạy chúng ta luôn rộng lòng, chẳng ai không hân hoan vui mừng khi anh về sát cánh bên họ …
Bằng không được, thì hãy đứng xa mà nhìn về Quê hương với hai dòng nước mắt chân tình khi Làng quê mình đã trở nên làng quê của những kẻ xa lạ lắm tiền …”
Tôi từ giã Cồn Dầu khi mặt trời tắt nắng, hai bên đường những đám ruộng vẫn xanh mơm mởm mà hầu như quanh năm không bỏ hoang ngày nào, làn gió sông dìu dịu của những ngày nóng bất thường của khí hậu miền Trung năm nay. Tôi cầu xin Cậu tôi luôn ở bên cạnh giáo dân của Cậu, che chở và bảo vệ cho họ trong cuộc đấu tranh đầy cam go và khốc liệt trước mắt.


