Bến Việt tiếp tục giới thiệu nội dung phóng sự dài của kí giả Jacek Dziedzina về chuyến thăm Việt Nam một tháng của anh trong Báo Gość Niedzielny, phụ san "Công Giáo kiểu Việt Nam". Phần đầu của phóng sự mô tả nhiều chi tiết khôi hài qua cuộc gặp với cô "sinh viên" bên hồ Hoàn Kiếm, so sánh các biểu tượng cộng sản Nga với hình ảnh đường phố Hà Nội.

Jacek Dziedzina (18.05.2010) - Viên hải quan với vẻ nhàm chán cộp con dấu cho phép nhập cảnh và đưa lại hộ chiếu cho tôi. Đường vào rộng mở… Tôi đoán sẽ có „cận vệ” trong những ngày ở Việt Nam - Bến Việt giới thiệu đoạn mở đầu kịch tính của phóng sự "Lâu tới mùa xuân" của kí giả Ba Lan viết về những gì thấy được tại Việt Nam.

Chúng tôi đang sống trong trại tập trung khổng lồ - giáo dân Việt Nam nói về mình như thế.

Có vẻ như quá cường điệu khi nói vậy về đất nước, nơi các thánh đường luôn chật người và con số giáo dân nhập đạo tăng nhanh. Tuy vậy, một tháng sống tại Việt Nam cho chúng tôi cơ hội nhìn nhận rằng đó không phải là câu nói thái quá.

E-mail bị kiểm duyệt

Viên hải quan với vẻ nhàm chán cộp con dấu cho phép nhập cảnh và đưa lại hộ chiếu cho tôi. Đường vào rộng mở. Nhưng tại sao khi tiếp tôi xong, ông ta ra khỏi buồng và nói chuyện điện thoại? Tôi đoán sẽ có „cận vệ” trong những ngày ở Việt Nam, chắc chắn ông này gọi điện để báo rằng chúng tôi mới tới… Ổn thỏa, hóa ra trong đám hành khách Aeroflot bay từ Moscow, tôi là người ra cuối cùng thế nên viên hải quan giờ mới có dịp gọi điện và duỗi chân. Tôi tự cười chê mình quá đỗi vấn nghi. Tuy vậy, tôi phải phân bua (với bạn đọc – BV) rằng tôi đã có tới gần hai tháng liên lạc với những người Việt hứa giúp đỡ khi chúng tôi tới Việt Nam: „Tôi không thể viết cho anh nhiều hơn, e-mail bị quản lý”; „cẩn trọng với địa chỉ X này”; „không được tới vùng Z này để gặp vị giám mục S đó với bất kì lý do gì, sẽ phiền là cái chắc”; „tôi sẽ kiếm cho các anh anh taxi tin được, sẽ chở các anh tới mọi nơi cần thiết”; „tôi rất sẵn lòng gặp các anh, nhưng chúng ta phải cẩn thận bởi tôi hoạt động ngầm ở trong nước”.

Tới Việt Nam qua Moscow bằng đường bay Nga, dẫu không thoải mái lắm, vẫn là lựa chọn tối ưu nhất vì những di sản lịch sử để lại. Chính cha đẻ của Việt Nam thống nhất là ông Hồ Chí Minh đã nhập nội chủ nghĩa xã hội từ Moscow. Ngoài ra thì hình như ban lãnh đạo hàng không Nga chưa kịp nhận ra rằng Liên Bang Xô Viết đã sụp đổ từ hai thập niên nay. Cho tới giờ mà trang phục của chiêu đãi viên hàng không vẫn chưa có gì thay đổi, vẫn đính trên tay lô-gô cũ với những biểu tượng như búa và liềm Xô-Viết. Dẫu rằng 5 năm trước, tôi vẫn thấy hoa tươi nằm dưới tượng Lê-nin hay ảnh Stalin đặt sau mặt kính xe tải quân đội Nga, nhưng đồng phục Xô-Viết của đội ngũ tiếp viên Aeroflot vẫn gây ấn tượng với tôi. Nhất là khi đội ngũ này dường như không bị đào thải kể từ thời Androtop. Nhưng như thế có lẽ lại hay: đỡ sốc hơn khi nhập cư vào Việt Nam, giúp ta chóng quen với màu đỏ nhan nhản khắp nơi trên loạt áp-phích mừng 80 năm hữu nghị với Anh Cả, bao phụ nữ trên máy cầy và khuôn mặt tươi cười của bác Hồ, vốn là tên gọi quen thuộc của lãnh đạo cộng sản Việt Nam đầu tiên.

Hoặc chồng, hoặc nhà nước

Chỉ có điều là những thứ ấy không phải là di vật quá khứ còn sót lại. – Em hoàn toàn tin tưởng vào Đảng – Hiền, cô sinh viên Hà Nội nhanh chuyện và hồ hởi nói chuyện chính trị. Chúng tôi ngồi trên chiếc ghế bên hồ Hoàn Kiếm ngay giữa thủ đô, địa điểm ưa thích của các bộ ảnh cưới và các bài tập tai-chi buổi sáng. Hiền bỗng dưng xuất hiện không rõ từ đâu và hỏi có thể ngồi cùng hay không. – Em nghĩ rằng sẽ tốt hơn cho đất nước cũng như cho sự ổn định của nó nếu chỉ có một đảng cầm quyền mà thôi – cô nói hình như rất thật. Cô học lịch sử và muốn sau này làm giáo viên. Nhà nước bỏ tiền đào tạo các thầy cô giáo và sĩ quan công an tương lai nên Hiền không phải ưu tư chuyện kinh tế. Kết thúc đại học, cô cũng không phải lo sẽ không có tiền để sống. Giáo viên tại Việt Nam đang có giá. Rất lạ rằng giáo viên giảng dạy ở nông thôn kiếm nhiều tiền hơn là thành thị: khoảng 8 triệu đồng Việt Nam, tức là trên dưới 400 đô-la một tháng. Giáo viên ở thành thị chỉ kiếm được nửa khoản tiền đó. Hiền nói rằng chính quyền muốn bằng cách đó khuyến khích giáo viên đi dạy ở vùng xa. Còn giáo viên thành thị đằng nào cũng có nhiều cơ hội kiếm thêm bằng nghề khác. – Còn anh, anh làm nghề gì? – Hiền hỏi. Tôi trả lời trống lảng. – Thế anh có phải công tác khi di chuyển thế này hay không? – tôi cảm giác hình như cô bé thùy mị này đang tự bộc lộ mình là ai sau mỗi câu hỏi. Và hình như cô ta càng lúc càng mất tự tin khi tôi là người cầm trịch câu chuyện. – Thế nếu cô phải chọn giữa trung thành với nhà nước và trung thành với chồng thì sao? – Tôi hỏi và thấy cô nở nụ cười hoảng sợ và kín kẽ liếc mắt sang bên. – Em sẽ chọn nhà nước – cô nói với giọng điềm tĩnh. – Thế nếu nhà nước luận tội oan cho chồng của cô, bỏ anh ấy vào tù vì bất đồng quan điểm thì sao? – rõ là tôi đang tra tấn cô sinh viên. Cô không còn trả lời như máy tự động nữa. – Có lẽ em sẽ chọn nhà nước – hình như mặt tôi lúc đó trông bi thảm lắm thế nên cô sinh viên lại nói – Nhưng nếu em tin chồng, em sẽ thỉnh cầu nhà nước thả tự do cho chồng.

Tôi xin lỗi cô sinh viên để lánh sang một bên nhấc điện thoại. Trong lúc nói chuyện, tôi thoáng thấy Hiền không còn giữ ý gì mà nháo nhác nhìn sang một hướng như thể đang tìm ai đó dù trước đó cô nói rằng không chờ ai cả.

(còn tiếp)

<(Nguồn: benviet.org)>