Bài giảng kính nhớ Thánh Emmanuen Nguyễn Văn Triệu tại Giáo xứ Phường Đúc, Huế, ngày 19.9.2010
Theo Chúa Giêsu là phải hy sinh thật nhiều: “Ai muốn theo Ta, phải từ bỏ mình, vác thập giá mình mà theo Ta” (Mt 26,24).
Theo Chúa Giêsu là phải hy sinh ngay cả mạng sống, nếu cần: “Ai liều mất mạng sống mình vì Ta, kẻ đó sẽ giữ được mạng sống cho mình” (Mt 26,25).
Đó là những lời thật khó khăn do Chúa Giêsu đưa ra: hy sinh thật nhiều, hy sinh ngay cả mạng sống.
Các thánh là những người thực hiện được những lời khó khăn nầy, đặc biệt là thánh linh mục Emmanuen Nguyễn Văn Triệu, mà Giáo xứ Phường Đúc tôn kính hôm nay.
Thánh linh mục Emmanuel Nguyễn Văn Triệu, sinh năm 1756 tại Thợ Đúc (nay gọi là giáo xứ Phường Đúc).
Thân phụ ngài là ông Nguyễn Văn Lương, thường gọi là ông Cai Lương vì ông là một võ quan Công Giáo. Ông theo phò chúa Nguyễn và đã tử trận trong một cuộc chiến với Tây Sơn.
Sớm mồ côi cha, Nguyễn Văn Triệu được bà mẹ đạo đức nuôi dưỡng.
Năm 1771, lúc 15 tuổi, Nguyễn Văn Triệu gia nhập quân đội Nhà Nguyễn. Năm 1786, khi Tây Sơn đánh chiếm thành Phú Xuân, Nguyễn Văn Triệu theo Nhà Trịnh, rút về Thăng Long.
Ở miền Bắc lúc đó ũng không yên: xảy ra cuộc nội chiến giữa hai phe Nhà Trịnh.
Thấy thế sự thăng trầm, cuộc đời đảo điên, Nguyễn Văn Triệu quyết từ giã vũ khí, mặc dầu đã sống đời binh nghiệp trong vòng 15 năm. Nguyễn Văn Triệu quyết không phụng sự vua dưới đất nầy, nay thay mai đổi, mà quyết phụng sự Vua trên trời không bao giờ thay đổi: ngài xin đi tu.
Một linh mục dòng Tên lúc bấy giờ đang ở Hà Nội, hướng dẫn ngài đi tu.
Ngài được nhận vào học tại trường thần học Trung Linh. Và năm 1793, ngài được chịu chức linh mục lúc 37 tuổi.
Nhờ được cha mẹ giáo dục chu đáo từ khi nhỏ, nhờ được sống trong giáo xứ Thợ Đúc đạo đức lúc bấy giờ, cùng với những kinh nghiệm lâu năm trong đời sống kỹ luật quân đội, và nhất là ơn Chúa thương ban, cha Emmanuel Triệu trở thành một mục tử hăng say nhiệt tình, được mọi người quý mến.
Dù bận rộn vì công tác mục vụ, cha Emmanuel Triệu vẫn không quên mẹ già đang ở tại quê giáo xứ Thợ Đúc. Năm 1798, mặc dầu lúc đó tại Kinh Đô Huế, vua Cảnh Thịnh ra lệnh bắt Đạo gay gắt, cha vẫn xin phép Bề trên về quê thăm mẹ đã xa cách nhau 15 năm.
Lúc đó, cha Emmanuel Triệu 42 tuổi và mẹ ngài thì đã già yếu. Ngài quyết ở lại với mẹ trong một thời gian, lo liệu cho mẹ có một mái nhà nhỏ để ở vì bấy lâu nay, mẹ ngài phải ở nhờ nơi nhà người khác.
Trong thời gian ở với mẹ ba tháng tại Thợ Đúc, cha Emmanuel Triệu đi thăm viếng và dâng lễ tại các họ đạo gần đó. Cha được mọi người thương mến.
Lệnh cấm đạo của Nhà Tây Sơn lúc bấy giờ, càng ngày càng dữ dội.
Ngày 07.08.1798, theo chiếu chỉ nhà vua ban hành bắt Đạo, bốn cơ binh (mỗi cơ 50 quân) bất thần bao vây bốn giáo xứ vùng kinh đô, trong đó có Thợ Đúc.
Tại giáo xứ Thợ Đúc, quan quân cố ý tìm bắt cha chính xứ, nhưng cha đã được báo tin, nên trốn kịp. Cha Emmanuel Triệu bị quan quân bắt với một số giáo hữu Thợ Đúc. Quan quân tra khảo về các linh mục. Cha Emmanuel Triệu tự nguyện cung khai để cho các giáo hữu được thả về. Ngài nhận mình là người mà họ đang lùng bắt. Quân lính liền trói tay cha lại và dẫn đi.
Thấy mẹ già khóc, cha Emmanuel Triệu dừng lại, nói lời từ giả trong siêu nhiên: “Thiên Chúa đã cho con vinh dự làm chứng cho Ngài. Xin mẹ đừng khóc nữa. Mẹ hãy vui lòng vâng theo ý Chúa”.
Cha Emmanuel Triệu bị giam trong tù 40 ngày. Cổ mang gông, tay chân bị xiềng xích, ngài bị đưa ra tòa nhiều lần và chịu ba trận đòn dữ dội. Khi thẩm vấn, các quan hỏi ngài:
- “Thầy có vợ con ở đây hay ở Đàng Ngoài?”
Cha Emmanuel Triệu đáp: “Tôi không lấy vợ, vì là linh mục, nên tôi sống độc thân”.
Thời gian ở trong ngục, cha Emmanuel Triệu được một linh mục cải trang vào thăm và giải tội. Mẹ ngài cũng nhiều lần đến thăm. Ngài an ủi mẹ, xin mẹ cầu nguyện nhiều cho mình được trung kiên.
Ngày 17-8 năm 1798, các quan định kết án cha Emmanuel Triệu bằng hình phạt voi giày, nhưng một viên quan không đồng ý, nên vụ án được trì hoãn.
Ngày 17-09-1798 là được chọn để xử tử.
Sáng sớm ngày hôm đó, các quan hỏi cha Emmanuel Triệu một lần cuối:
- “Thầy có muốn bỏ nghề đạo trưởng trở về quê quán sinh sống không? Nếu thày đồng ý, ta sẽ xin vua tha cho”.
Cha Emmanuel Triệu khẳng khái trả lời:
- “Thưa không, tôi là đạo trưởng, tôi thà chết chứ không bỏ việc giảng đạo”.
Đến gần 10 giờ sáng, cha Emmanuel Triệu bị điệu ra pháp trường cùng với sáu tên trộm cướp cũng bị tử hình. Cha bước đi bình tĩnh, trang nghiêm. Các tín hữu nghe tin, lũ lượt đi theo phía sau. Đi trước cha, một người lính cầm thẻ bài, đọc ghi bản án:
- “Tên Triệu, con nhà Nguyễn Văn Lương, chuyên giảng đạo Hoa Lang, quyến rũ dân chúng theo đạo đáng ghê tởm ấy. Vậy y phải bị trảm quyết”.
Cha Emmanuen Triệu bị xử trảm tại chợ Được (Mụ Đặng), gần đầu cầu Gia Hội hiện nay, ngày 17-9-1798 (Năm 1798 cũng chính là năm Đức Mẹ Maria hiện ra tại La Vang).
Tại nơi thi hành án, cha Triệu quỳ xuống cầu nguyện.
Theo lệ nhà vua ban, quan phát cho mỗi tử tội một quan tiền để ăn uống trước khi chết. Cha Emmanuen Triệu từ chối. Viên quan liền nói:
- “Của vua ban, không được coi thường”.
Cha Emmanuen Triệu trả lời:
- “Vậy xin ai đó cầm tiền giúp tôi, gởi cho người nghèo”.
Một người lính thấy thế liền tát vào mặt cha Emmanuen Triệu một cái. Viên quan nổi giận mắng anh ta:
- “Chưa đến giờ xử mà mi dám ngạo ngược như thế sao?”
Rồi ông quay về phía cha đang ngồi và nói:
_ “Khi nào đến giờ, tôi sẽ báo cho thầy”.
Cha Emmanuen Triệu liền ngồi và tiếp tục cầu nguyện.
Đúng giờ ngọ (12 giờ trưa), viên quan nói với cha Emmanuen Triệu:
- “Giờ đã đến rồi!”.
Cha Emmanuen Triệu quỳẫuống, giơ cổ cho lý hình chém. Lúc đó là ngày 17 tháng 9 năm 1798.
Thi hài Vị Tử Đạo được các tín hữu an táng tại giáo xứ Dương Sơn, sau được cải vào nhà thờ Dương Sơn. Và giờ đây, hài cốt của ngài được đã rước về kính tại giáo xứ Phương Đúc nầy.
Ngày 27-05-1900, Ðức Giáo Hoàng Lêô XIII đã tôn phong Emmanuen Triệu ngài lên hàng Chân Phước.
Và ngày 19-06-1988, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã tôn phong ngài lên bậc Hiển Thánh.
Anh Chị em thân mến,
Giáo xứ Thợ Đúc, cũng gọi là Phường Đúc, hay Trường An, đã được thành lập từ thế kỷ XVII. Đây là một trong những giáo xứ lâu đời nhất của Giáo phận Huế.
Tại giáo xứ Thợ Đúc nầy, đã từng có một Đại Chủng Viện của Giáo Việt Nam vào đầu thế kỷ XVIII. Giáo xứ Thợ đúc cũng đã từng được chọn làm Dinh Toà Giám Mục Huế. Và cũng tại Nhà Thờ giáo xứ Thợ Đúc nầy, đã từng có Lễ phong chức giám mục cho cha Bennetat.
Giáo xứ Thợ Đúc có nhiều giáo dân danh tiếng trong các thời kỳ Bắt Đạo: có những giáo dân đã bị mang dấu khắc tự: bị khắc hai chữ “Tử Đạo” trên mặt. Có những giáo dân Thợ Đúc bị phạt thảo tượng: đi bứt cỏ cho voi Nhà Vua ăn. Có những giáo dân bị chém khi ra khỏi Trại Sinh Tử vì đã chọn cửa Tử.
Từ cha sở đầu tiên là cha F.X. Buzomi năm 1619, cho đến hiện nay, là cha Phêrô Trần Văn Quí: đã vó 34 linh mục quản xứ.
Kể từ Cha Emmanuen Triệu là linh mục đầu tiên gốc Thợ Đúc, cho đến nay, đã có 16 linh mục gốc Thợ Đúc.
Giáo xứ Phường Đúc hiện nay thật vô cùng hạnh phúc vì có một Vị Thánh Tử đạo danh tiếng.
Lạy Thánh Tử Đạo Emmanuen Nguyễn Văn Triệu!
Xin cầu cho chúng con! Amen!
Theo Chúa Giêsu là phải hy sinh thật nhiều: “Ai muốn theo Ta, phải từ bỏ mình, vác thập giá mình mà theo Ta” (Mt 26,24).
Theo Chúa Giêsu là phải hy sinh ngay cả mạng sống, nếu cần: “Ai liều mất mạng sống mình vì Ta, kẻ đó sẽ giữ được mạng sống cho mình” (Mt 26,25).
Đó là những lời thật khó khăn do Chúa Giêsu đưa ra: hy sinh thật nhiều, hy sinh ngay cả mạng sống.
Các thánh là những người thực hiện được những lời khó khăn nầy, đặc biệt là thánh linh mục Emmanuen Nguyễn Văn Triệu, mà Giáo xứ Phường Đúc tôn kính hôm nay.
Thánh linh mục Emmanuel Nguyễn Văn Triệu, sinh năm 1756 tại Thợ Đúc (nay gọi là giáo xứ Phường Đúc).
Thân phụ ngài là ông Nguyễn Văn Lương, thường gọi là ông Cai Lương vì ông là một võ quan Công Giáo. Ông theo phò chúa Nguyễn và đã tử trận trong một cuộc chiến với Tây Sơn.
Sớm mồ côi cha, Nguyễn Văn Triệu được bà mẹ đạo đức nuôi dưỡng.
Năm 1771, lúc 15 tuổi, Nguyễn Văn Triệu gia nhập quân đội Nhà Nguyễn. Năm 1786, khi Tây Sơn đánh chiếm thành Phú Xuân, Nguyễn Văn Triệu theo Nhà Trịnh, rút về Thăng Long.
Ở miền Bắc lúc đó ũng không yên: xảy ra cuộc nội chiến giữa hai phe Nhà Trịnh.
Thấy thế sự thăng trầm, cuộc đời đảo điên, Nguyễn Văn Triệu quyết từ giã vũ khí, mặc dầu đã sống đời binh nghiệp trong vòng 15 năm. Nguyễn Văn Triệu quyết không phụng sự vua dưới đất nầy, nay thay mai đổi, mà quyết phụng sự Vua trên trời không bao giờ thay đổi: ngài xin đi tu.
Một linh mục dòng Tên lúc bấy giờ đang ở Hà Nội, hướng dẫn ngài đi tu.
Ngài được nhận vào học tại trường thần học Trung Linh. Và năm 1793, ngài được chịu chức linh mục lúc 37 tuổi.
Nhờ được cha mẹ giáo dục chu đáo từ khi nhỏ, nhờ được sống trong giáo xứ Thợ Đúc đạo đức lúc bấy giờ, cùng với những kinh nghiệm lâu năm trong đời sống kỹ luật quân đội, và nhất là ơn Chúa thương ban, cha Emmanuel Triệu trở thành một mục tử hăng say nhiệt tình, được mọi người quý mến.
Dù bận rộn vì công tác mục vụ, cha Emmanuel Triệu vẫn không quên mẹ già đang ở tại quê giáo xứ Thợ Đúc. Năm 1798, mặc dầu lúc đó tại Kinh Đô Huế, vua Cảnh Thịnh ra lệnh bắt Đạo gay gắt, cha vẫn xin phép Bề trên về quê thăm mẹ đã xa cách nhau 15 năm.
Lúc đó, cha Emmanuel Triệu 42 tuổi và mẹ ngài thì đã già yếu. Ngài quyết ở lại với mẹ trong một thời gian, lo liệu cho mẹ có một mái nhà nhỏ để ở vì bấy lâu nay, mẹ ngài phải ở nhờ nơi nhà người khác.
Trong thời gian ở với mẹ ba tháng tại Thợ Đúc, cha Emmanuel Triệu đi thăm viếng và dâng lễ tại các họ đạo gần đó. Cha được mọi người thương mến.
Lệnh cấm đạo của Nhà Tây Sơn lúc bấy giờ, càng ngày càng dữ dội.
Ngày 07.08.1798, theo chiếu chỉ nhà vua ban hành bắt Đạo, bốn cơ binh (mỗi cơ 50 quân) bất thần bao vây bốn giáo xứ vùng kinh đô, trong đó có Thợ Đúc.
Tại giáo xứ Thợ Đúc, quan quân cố ý tìm bắt cha chính xứ, nhưng cha đã được báo tin, nên trốn kịp. Cha Emmanuel Triệu bị quan quân bắt với một số giáo hữu Thợ Đúc. Quan quân tra khảo về các linh mục. Cha Emmanuel Triệu tự nguyện cung khai để cho các giáo hữu được thả về. Ngài nhận mình là người mà họ đang lùng bắt. Quân lính liền trói tay cha lại và dẫn đi.
Thấy mẹ già khóc, cha Emmanuel Triệu dừng lại, nói lời từ giả trong siêu nhiên: “Thiên Chúa đã cho con vinh dự làm chứng cho Ngài. Xin mẹ đừng khóc nữa. Mẹ hãy vui lòng vâng theo ý Chúa”.
Cha Emmanuel Triệu bị giam trong tù 40 ngày. Cổ mang gông, tay chân bị xiềng xích, ngài bị đưa ra tòa nhiều lần và chịu ba trận đòn dữ dội. Khi thẩm vấn, các quan hỏi ngài:
- “Thầy có vợ con ở đây hay ở Đàng Ngoài?”
Cha Emmanuel Triệu đáp: “Tôi không lấy vợ, vì là linh mục, nên tôi sống độc thân”.
Thời gian ở trong ngục, cha Emmanuel Triệu được một linh mục cải trang vào thăm và giải tội. Mẹ ngài cũng nhiều lần đến thăm. Ngài an ủi mẹ, xin mẹ cầu nguyện nhiều cho mình được trung kiên.
Ngày 17-8 năm 1798, các quan định kết án cha Emmanuel Triệu bằng hình phạt voi giày, nhưng một viên quan không đồng ý, nên vụ án được trì hoãn.
Ngày 17-09-1798 là được chọn để xử tử.
Sáng sớm ngày hôm đó, các quan hỏi cha Emmanuel Triệu một lần cuối:
- “Thầy có muốn bỏ nghề đạo trưởng trở về quê quán sinh sống không? Nếu thày đồng ý, ta sẽ xin vua tha cho”.
Cha Emmanuel Triệu khẳng khái trả lời:
- “Thưa không, tôi là đạo trưởng, tôi thà chết chứ không bỏ việc giảng đạo”.
Đến gần 10 giờ sáng, cha Emmanuel Triệu bị điệu ra pháp trường cùng với sáu tên trộm cướp cũng bị tử hình. Cha bước đi bình tĩnh, trang nghiêm. Các tín hữu nghe tin, lũ lượt đi theo phía sau. Đi trước cha, một người lính cầm thẻ bài, đọc ghi bản án:
- “Tên Triệu, con nhà Nguyễn Văn Lương, chuyên giảng đạo Hoa Lang, quyến rũ dân chúng theo đạo đáng ghê tởm ấy. Vậy y phải bị trảm quyết”.
Cha Emmanuen Triệu bị xử trảm tại chợ Được (Mụ Đặng), gần đầu cầu Gia Hội hiện nay, ngày 17-9-1798 (Năm 1798 cũng chính là năm Đức Mẹ Maria hiện ra tại La Vang).
Tại nơi thi hành án, cha Triệu quỳ xuống cầu nguyện.
Theo lệ nhà vua ban, quan phát cho mỗi tử tội một quan tiền để ăn uống trước khi chết. Cha Emmanuen Triệu từ chối. Viên quan liền nói:
- “Của vua ban, không được coi thường”.
Cha Emmanuen Triệu trả lời:
- “Vậy xin ai đó cầm tiền giúp tôi, gởi cho người nghèo”.
Một người lính thấy thế liền tát vào mặt cha Emmanuen Triệu một cái. Viên quan nổi giận mắng anh ta:
- “Chưa đến giờ xử mà mi dám ngạo ngược như thế sao?”
Rồi ông quay về phía cha đang ngồi và nói:
_ “Khi nào đến giờ, tôi sẽ báo cho thầy”.
Cha Emmanuen Triệu liền ngồi và tiếp tục cầu nguyện.
Đúng giờ ngọ (12 giờ trưa), viên quan nói với cha Emmanuen Triệu:
- “Giờ đã đến rồi!”.
Cha Emmanuen Triệu quỳẫuống, giơ cổ cho lý hình chém. Lúc đó là ngày 17 tháng 9 năm 1798.
Thi hài Vị Tử Đạo được các tín hữu an táng tại giáo xứ Dương Sơn, sau được cải vào nhà thờ Dương Sơn. Và giờ đây, hài cốt của ngài được đã rước về kính tại giáo xứ Phương Đúc nầy.
Ngày 27-05-1900, Ðức Giáo Hoàng Lêô XIII đã tôn phong Emmanuen Triệu ngài lên hàng Chân Phước.
Và ngày 19-06-1988, Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã tôn phong ngài lên bậc Hiển Thánh.
Anh Chị em thân mến,
Giáo xứ Thợ Đúc, cũng gọi là Phường Đúc, hay Trường An, đã được thành lập từ thế kỷ XVII. Đây là một trong những giáo xứ lâu đời nhất của Giáo phận Huế.
Tại giáo xứ Thợ Đúc nầy, đã từng có một Đại Chủng Viện của Giáo Việt Nam vào đầu thế kỷ XVIII. Giáo xứ Thợ đúc cũng đã từng được chọn làm Dinh Toà Giám Mục Huế. Và cũng tại Nhà Thờ giáo xứ Thợ Đúc nầy, đã từng có Lễ phong chức giám mục cho cha Bennetat.
Giáo xứ Thợ Đúc có nhiều giáo dân danh tiếng trong các thời kỳ Bắt Đạo: có những giáo dân đã bị mang dấu khắc tự: bị khắc hai chữ “Tử Đạo” trên mặt. Có những giáo dân Thợ Đúc bị phạt thảo tượng: đi bứt cỏ cho voi Nhà Vua ăn. Có những giáo dân bị chém khi ra khỏi Trại Sinh Tử vì đã chọn cửa Tử.
Từ cha sở đầu tiên là cha F.X. Buzomi năm 1619, cho đến hiện nay, là cha Phêrô Trần Văn Quí: đã vó 34 linh mục quản xứ.
Kể từ Cha Emmanuen Triệu là linh mục đầu tiên gốc Thợ Đúc, cho đến nay, đã có 16 linh mục gốc Thợ Đúc.
Giáo xứ Phường Đúc hiện nay thật vô cùng hạnh phúc vì có một Vị Thánh Tử đạo danh tiếng.
Lạy Thánh Tử Đạo Emmanuen Nguyễn Văn Triệu!
Xin cầu cho chúng con! Amen!