TÌNH HÌNH TRUYỀN GIÁO TẠI GP SÀIGÒN.
Vào ngày 1 tháng 10 hằng năm, Giáo hội kính bổn mạng các xứ truyền giáo và thánh Têrêsa hài đồng Giêsu, tiến sĩ Hội Thánh vì đã “truyền một học thuyết nên thánh” đơn sơ, dễ thực hiện; dịp này, chúng tôi gặp linh mục Dom. Ngô Quang Tuyên, trưởng ban Loan Báo Tin Mừng thuộc GP Sài Gòn để tìm hiểu về tình hình truyền giáo trong năm thánh 2010. Chúng tôi được thăm ba giáo điểm với những đặc điểm riêng rất thú vị và còn được tặng một quyển sách có bản đồ 15 giáo hạt rất đẹp do Ban Loan Báo Tin Mừng thực hiện.
Xem hình
Nói đến truyền giáo, nhiều người hay mường tượng đến một vùng xa xôi hẻo lánh với một nhà nguyện lợp lá sơ sài. Có lẽ thời ấy đã xa rồi, hay nói đúng hơn, hình ảnh đó chỉ còn số ít ở vùng thôn quê, trong khi đó nhu cầu truyền giáo còn cần nhiều nơi trong thành phố.
Vấn đề truyền giáo và thăm các giáo điểm
Gặp gỡ linh mục trưởng ban Loan Báo Tin Mừng của GP Sài Gòn, chúng tôi càng hiểu rõ về vấn đề này.
Ban Loan báo Tin Mừng hiện nay vẫn có cuộc họp các đoàn thể, các lớp học, phát tài liệu chầu Thánh Thể và phong trào cầu nguyện cho việc loan báo Tin Mừng. Nội dung được nhấn mạnh trong việc truyền giáo là CẦU NGUYỆN – ĐÓNG GÓP – DẤN THÂN, bên cạnh đó là một Ý LỰC MẠNH. Người già, trẻ em, người khuyết tật, bệnh nhân…ai cũng có thể góp lời cầu nguyện; thanh niên, trung niên có thể dạy giáo lý ngay tại giáo xứ của mình. Có thể dấn thân nội bộ - truyền giáo cho những người đã là Kitô hữu nhưng nguội lạnh, khô khan; hoặc dấn thân cách ly – truyền giáo trực tiếp cho lương dân hoặc theo cách mỗi người kết thân với một người chưa biết Chúa.
Để việc truyền giáo có hiệu quả, khi đến địa điểm nào, cần vượt qua bốn khó khăn nàylà gặp gỡ chính quyền, tìm hiểu dân địa phương, quan sát sự có mặt của tôn giáo bạn, chú ý đến cơ sở vật chất quanh khu vực. Người đi truyền giáo luôn thấy mình yếu đuối trước bốn khó khăn trên. Hiện nay, đường lối chung và cụ thể của việc truyền giáo trong các giáo phận do chính Đức Giám Mục của giáo phận đó đưa ra.
Sau ít phút trao đổi, cha Tuyên đưa chúng tôi đến thăm ba giáo điểm.
Giáo điểm Tắc Rỗi nằm lọt thỏm giữa khu phố “nhà giàu”. Nhà thờ nhỏ đẹp nhờ các Sơ trông coi, vì thế phía sau có một nhà trẻ làm khuôn viên nhà thờ lúc nào cũng có tiếng cười nói ríu rít của trẻ con. Cách đây 130 năm, giáo điểm Tắc Rỗi đã xuất hiện ở bên sông (gần khu chế xuất Tân Thuận), đoạn sông ngắn có nhiều ghe bầu đưa nông phẩm từ miền Tây lên Sài Gòn. Gọi là Tắc Rỗi là do từ “tắc” trong dãy từ “sông, ngòi, rạch, tắc”; “rỗi” là do ghe đậu rảnh rỗi chờ chở hàng. Như vậy, từ năm 1880 giáo điểm Tắc Rỗi đã sinh hoạt, cho đến 1993 mới chuyển sang đây. Sau khi di dời chỉ còn mấy chục gia đình, nay số giáo dân là 600, khi dự thánh lễ nhiều người phải ngồi ngoài nhà nguyện.
Giáo điểm thứ hai có tên là An Phú, là một khu đất đang được xây bờ bao, có diện tích gần 1.400 mét vuông, ở giữa một vùng đang phát triển, chung quanh đang mọc lên những biệt thự, gần Nam Sài Gòn. Đưa mắt nhìn quanh, chúng tôi thấy trường đại học, xa xa một chút là chung cư lớn. Cha gọi giáo điểm này là khu đất vàng vì giá đất rất đắt, tính ra đất của giáo điểm là hơn 40 tỷ đồng. Đây là đất Nhà Nước đền bù vì nhà thờ cũ ở cách đó 2 km chuẩn bị giải tỏa. Quả là một sự lựa chọn và thỏa thuận khôn ngoan của cha, vì sau này, dân cư đông đúc, không thể chen chân vào khu “giàu có” này được. Chúng tôi nghĩ, lược sử của các nhà thờ như là những câu chuyện cổ tích mà ở đó quí cha đã phải cố gắng rất nhiều.
Đến giáo điểm thứ ba, cha đưa chúng tôi đi sâu vào lòng huyện Nhà Bè, qua những con đường khá dài, hai bên toàn là cỏ lau và dừa nước, nếu đừng đô thị hóa thì vùng này vẫn thơ mộng xanh tươi.
Đi vào một hẻm cụt, nhà nguyện Hiệp Phước xinh đẹp giữa một vùng đất ruộng đang được đổ đất làm nền, nhưng vẫn còn những ô vuông của đồng ruộng. Chúng tôi ngạc nhiên vì ở đây chưa đi vào hoạt động và cũng không có một giáo dân nào. Đúng vậy, trong ba ấp của xã Hiệp Phước này không có ai đạo Công giáo, nếu tính trong toàn xã thì cả tân tòng và di dân chỉ có khoảng 300 người. Cha giải thích, sở dĩ cha chọn một nơi toàn là những người không có đạo là để truyền giáo, như thế mới đúng ý nghĩa! Cha ước mong nơi đây sẽ được bắt đầu bằng việc khám chữa bệnh, dạy nghề….nói chung là các việc làm bác ái. Có ai nghĩ rằng ở đất Sài Gòn mà vẫn phải gầy dựng những giáo điểm như thế này! Có đi đến nơi mới thấy và hiểu được công trình truyền giáo của một giáo phận.
Những con số của việc truyền giáo
Trong Năm Thánh 2010, GP Sài Gòn vẫn đặt trọng vào việc thiết lập các giáo điểm mặc dù đây là những cố gắng đã có từ thập niên 1970. Khởi đầu của giáo điểm thường là mua một khu đất nhỏ, dựng trên đó một căn nhà. Để khởi động, nơi này thường ban ngày thì phát thuốc, tổ chức khám bệnh, dạy nghề, dạy chữ….ban tối mở các lớp giáo lý, đọc kinh, cử hành phụng vụ.
Hiện nay, dân số thành phố Sài Gòn tăng lên rất nhiều, việc thiết lập giáo điểm trở thành vấn đề nổi cộm trong chương trình Loan Báo Tin Mừng song vẫn còn có nhiều nhà thờ chỉ qui tụ dưới 1.000 giáo dân, có thể có một cái nhìn chung như sau:
- Có 31 nhà thờ, trong số 14/15 giáo hạt, qui tụ dưới 1.000 giáo dân.
- Trong số 31 nhà thờ nói trên có 13 nhà thờ có dưới 500 giáo dân không kể di dân hoặc người vãng lai.
- Phần lớn các nhà thờ trên có các linh mục dâng lễ hàng tuần, các tu sĩ chăm lo mục vụ và công tác giáo dục hoặc bác ái xã hội.
- Những hạt có nhiều nhà thờ loại này là Bình An (3) Sài Gòn (4) Thủ Thiêm (4) Xóm Chiếu (7). Có thể nói đây là những trọng điểm truyền giáo.
Tuy nhiên, một số thành quả đạt được lại là những con số đáng mừng:
1. Giáo điểm Thiên Ân II của hạt Tân Sơn Nhì mới xây dựng xong đã qui tụ trên 3.000 giáo hữu di dân.
2. Giáo điểm An Thới Đông của hạt Xóm Chiếu hiện nay vẫn đang phát triển rất khả quan với số người rửa tội hằng năm khoảng 60 – 70 người.
3. Còn một số nơi đang hình thành hoặc đang xây dựng cơ sở. Cụ thể là giáo điểm Doi Lầu, huyện Cần Giờ còn đang sử dụng căn nhà mướn của người nuôi tôm để làm nhà nguyện dâng lễ hằng tuần. Còn giáo điểm Bình Trường (xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ) đã sinh hoạt gần hai năm nay cũng trong căn nhà mướn ở mặt tiền để dâng lễ, dạy giáo lý, sinh hoạt….
Từ những thực tế trên, Ban Truyền Giáo của GP Sài Gòn gợi lên một số suy nghĩ:
- Các giáo xứ cần gây ý thức hoặc giáo dục ơn gọi truyền giáo cho thiếu nhi và giới trẻ; viếng thăm các giáo điểm; đóng góp lời cầu nguyện và vật chất để hỗ trợ các giáo điểm.
- Hiệp thông các ban mục vụ trong giáo xứ, đáp ứng thư chung của HĐGMVN trong năm thánh 2010, để mỗi ban đều góp phần vào việc cộng tác truyền giáo.
- Thiết lập Ban Truyền Giáo trong mỗi giáo xứ.
- Cộng tác tích cực với các linh mục, tu sĩ trong giáo phận đang làm công tác Loan Báo Tin Mừng.
Một tài liệu sống động
Cầm quyển sách BẢN ĐỒ 15 GIÁO HẠT cha trao tặng, chúng tôi thấy nặng trĩu tay vì sách có khổ lớn 40 x 30, màu sắc đẹp, nặng và có độ dầy an toàn cho một bản đồ. Mở ra, cứ hai trang là bản đồ một giáo hạt được tô màu, có hình ảnh, địa chỉ, điện thoại của từng nhà thờ và các cơ sở Công giáo trong hạt.
Nhìn vào bản đồ, các chấm đỏ tròn là vị trí nhà thờ. Nếu hạt Phú Thọ “mật độ” nhà thờ rải tương đối thưa trên một địa bàn khá rộng thì hạt Chí Hòa nhà thờ lại quá gần nhau; hạt Chợ Quán chỉ có 7 nhà thờ trên địa bàn quá rộng. Giáo hạt Xóm Chiếu chiếm trọn cả hai trang, phần tô trắng ở xã Phước Kiển (Nhà Bè) là một “vùng trắng”, tức là vùng cần truyền giáo…Nhìn chung, trước kia giáo phận Sài Gòn không có “qui hoạch” về địa điểm nhà thờ mà tùy theo nhu cầu giáo dân, việc truyền giáo từ các giáo điểm dẫn đến việc hình thành giáo xứ nên không cân về địa bàn, có vẻ như phát triển tự nhiên theo mật độ dân cư.
Hiện nay, chỉ có quí cha mới nhận được tập tài liệu bản đồ giáo hạt này, trong tương lai sẽ phổ biến rộng rãi để thuận tiện cho những ai quan tâm đến các nhà thờ, giáo điểm trong giáo phận.
Chúng tôi kết thúc chuyến thăm viếng ba giáo điểm khi phố đã lên đèn, phóng xe về trong tiếng rít của gió lạnh, cha có vẻ phấn khởi vì có người (biết tác nghiệp báo chí) quan tâm đến vấn đề, còn chúng tôi hiểu thêm được sứ mạng truyền giáo của người Kitô hữu hôm nay.
Vào ngày 1 tháng 10 hằng năm, Giáo hội kính bổn mạng các xứ truyền giáo và thánh Têrêsa hài đồng Giêsu, tiến sĩ Hội Thánh vì đã “truyền một học thuyết nên thánh” đơn sơ, dễ thực hiện; dịp này, chúng tôi gặp linh mục Dom. Ngô Quang Tuyên, trưởng ban Loan Báo Tin Mừng thuộc GP Sài Gòn để tìm hiểu về tình hình truyền giáo trong năm thánh 2010. Chúng tôi được thăm ba giáo điểm với những đặc điểm riêng rất thú vị và còn được tặng một quyển sách có bản đồ 15 giáo hạt rất đẹp do Ban Loan Báo Tin Mừng thực hiện.
Xem hình
Nói đến truyền giáo, nhiều người hay mường tượng đến một vùng xa xôi hẻo lánh với một nhà nguyện lợp lá sơ sài. Có lẽ thời ấy đã xa rồi, hay nói đúng hơn, hình ảnh đó chỉ còn số ít ở vùng thôn quê, trong khi đó nhu cầu truyền giáo còn cần nhiều nơi trong thành phố.
Vấn đề truyền giáo và thăm các giáo điểm
Gặp gỡ linh mục trưởng ban Loan Báo Tin Mừng của GP Sài Gòn, chúng tôi càng hiểu rõ về vấn đề này.
Ban Loan báo Tin Mừng hiện nay vẫn có cuộc họp các đoàn thể, các lớp học, phát tài liệu chầu Thánh Thể và phong trào cầu nguyện cho việc loan báo Tin Mừng. Nội dung được nhấn mạnh trong việc truyền giáo là CẦU NGUYỆN – ĐÓNG GÓP – DẤN THÂN, bên cạnh đó là một Ý LỰC MẠNH. Người già, trẻ em, người khuyết tật, bệnh nhân…ai cũng có thể góp lời cầu nguyện; thanh niên, trung niên có thể dạy giáo lý ngay tại giáo xứ của mình. Có thể dấn thân nội bộ - truyền giáo cho những người đã là Kitô hữu nhưng nguội lạnh, khô khan; hoặc dấn thân cách ly – truyền giáo trực tiếp cho lương dân hoặc theo cách mỗi người kết thân với một người chưa biết Chúa.
Để việc truyền giáo có hiệu quả, khi đến địa điểm nào, cần vượt qua bốn khó khăn nàylà gặp gỡ chính quyền, tìm hiểu dân địa phương, quan sát sự có mặt của tôn giáo bạn, chú ý đến cơ sở vật chất quanh khu vực. Người đi truyền giáo luôn thấy mình yếu đuối trước bốn khó khăn trên. Hiện nay, đường lối chung và cụ thể của việc truyền giáo trong các giáo phận do chính Đức Giám Mục của giáo phận đó đưa ra.
Sau ít phút trao đổi, cha Tuyên đưa chúng tôi đến thăm ba giáo điểm.
Giáo điểm Tắc Rỗi nằm lọt thỏm giữa khu phố “nhà giàu”. Nhà thờ nhỏ đẹp nhờ các Sơ trông coi, vì thế phía sau có một nhà trẻ làm khuôn viên nhà thờ lúc nào cũng có tiếng cười nói ríu rít của trẻ con. Cách đây 130 năm, giáo điểm Tắc Rỗi đã xuất hiện ở bên sông (gần khu chế xuất Tân Thuận), đoạn sông ngắn có nhiều ghe bầu đưa nông phẩm từ miền Tây lên Sài Gòn. Gọi là Tắc Rỗi là do từ “tắc” trong dãy từ “sông, ngòi, rạch, tắc”; “rỗi” là do ghe đậu rảnh rỗi chờ chở hàng. Như vậy, từ năm 1880 giáo điểm Tắc Rỗi đã sinh hoạt, cho đến 1993 mới chuyển sang đây. Sau khi di dời chỉ còn mấy chục gia đình, nay số giáo dân là 600, khi dự thánh lễ nhiều người phải ngồi ngoài nhà nguyện.
Giáo điểm thứ hai có tên là An Phú, là một khu đất đang được xây bờ bao, có diện tích gần 1.400 mét vuông, ở giữa một vùng đang phát triển, chung quanh đang mọc lên những biệt thự, gần Nam Sài Gòn. Đưa mắt nhìn quanh, chúng tôi thấy trường đại học, xa xa một chút là chung cư lớn. Cha gọi giáo điểm này là khu đất vàng vì giá đất rất đắt, tính ra đất của giáo điểm là hơn 40 tỷ đồng. Đây là đất Nhà Nước đền bù vì nhà thờ cũ ở cách đó 2 km chuẩn bị giải tỏa. Quả là một sự lựa chọn và thỏa thuận khôn ngoan của cha, vì sau này, dân cư đông đúc, không thể chen chân vào khu “giàu có” này được. Chúng tôi nghĩ, lược sử của các nhà thờ như là những câu chuyện cổ tích mà ở đó quí cha đã phải cố gắng rất nhiều.
Đến giáo điểm thứ ba, cha đưa chúng tôi đi sâu vào lòng huyện Nhà Bè, qua những con đường khá dài, hai bên toàn là cỏ lau và dừa nước, nếu đừng đô thị hóa thì vùng này vẫn thơ mộng xanh tươi.
Đi vào một hẻm cụt, nhà nguyện Hiệp Phước xinh đẹp giữa một vùng đất ruộng đang được đổ đất làm nền, nhưng vẫn còn những ô vuông của đồng ruộng. Chúng tôi ngạc nhiên vì ở đây chưa đi vào hoạt động và cũng không có một giáo dân nào. Đúng vậy, trong ba ấp của xã Hiệp Phước này không có ai đạo Công giáo, nếu tính trong toàn xã thì cả tân tòng và di dân chỉ có khoảng 300 người. Cha giải thích, sở dĩ cha chọn một nơi toàn là những người không có đạo là để truyền giáo, như thế mới đúng ý nghĩa! Cha ước mong nơi đây sẽ được bắt đầu bằng việc khám chữa bệnh, dạy nghề….nói chung là các việc làm bác ái. Có ai nghĩ rằng ở đất Sài Gòn mà vẫn phải gầy dựng những giáo điểm như thế này! Có đi đến nơi mới thấy và hiểu được công trình truyền giáo của một giáo phận.
Những con số của việc truyền giáo
Trong Năm Thánh 2010, GP Sài Gòn vẫn đặt trọng vào việc thiết lập các giáo điểm mặc dù đây là những cố gắng đã có từ thập niên 1970. Khởi đầu của giáo điểm thường là mua một khu đất nhỏ, dựng trên đó một căn nhà. Để khởi động, nơi này thường ban ngày thì phát thuốc, tổ chức khám bệnh, dạy nghề, dạy chữ….ban tối mở các lớp giáo lý, đọc kinh, cử hành phụng vụ.
Hiện nay, dân số thành phố Sài Gòn tăng lên rất nhiều, việc thiết lập giáo điểm trở thành vấn đề nổi cộm trong chương trình Loan Báo Tin Mừng song vẫn còn có nhiều nhà thờ chỉ qui tụ dưới 1.000 giáo dân, có thể có một cái nhìn chung như sau:
- Có 31 nhà thờ, trong số 14/15 giáo hạt, qui tụ dưới 1.000 giáo dân.
- Trong số 31 nhà thờ nói trên có 13 nhà thờ có dưới 500 giáo dân không kể di dân hoặc người vãng lai.
- Phần lớn các nhà thờ trên có các linh mục dâng lễ hàng tuần, các tu sĩ chăm lo mục vụ và công tác giáo dục hoặc bác ái xã hội.
- Những hạt có nhiều nhà thờ loại này là Bình An (3) Sài Gòn (4) Thủ Thiêm (4) Xóm Chiếu (7). Có thể nói đây là những trọng điểm truyền giáo.
Tuy nhiên, một số thành quả đạt được lại là những con số đáng mừng:
1. Giáo điểm Thiên Ân II của hạt Tân Sơn Nhì mới xây dựng xong đã qui tụ trên 3.000 giáo hữu di dân.
2. Giáo điểm An Thới Đông của hạt Xóm Chiếu hiện nay vẫn đang phát triển rất khả quan với số người rửa tội hằng năm khoảng 60 – 70 người.
3. Còn một số nơi đang hình thành hoặc đang xây dựng cơ sở. Cụ thể là giáo điểm Doi Lầu, huyện Cần Giờ còn đang sử dụng căn nhà mướn của người nuôi tôm để làm nhà nguyện dâng lễ hằng tuần. Còn giáo điểm Bình Trường (xã Bình Khánh, huyện Cần Giờ) đã sinh hoạt gần hai năm nay cũng trong căn nhà mướn ở mặt tiền để dâng lễ, dạy giáo lý, sinh hoạt….
Từ những thực tế trên, Ban Truyền Giáo của GP Sài Gòn gợi lên một số suy nghĩ:
- Các giáo xứ cần gây ý thức hoặc giáo dục ơn gọi truyền giáo cho thiếu nhi và giới trẻ; viếng thăm các giáo điểm; đóng góp lời cầu nguyện và vật chất để hỗ trợ các giáo điểm.
- Hiệp thông các ban mục vụ trong giáo xứ, đáp ứng thư chung của HĐGMVN trong năm thánh 2010, để mỗi ban đều góp phần vào việc cộng tác truyền giáo.
- Thiết lập Ban Truyền Giáo trong mỗi giáo xứ.
- Cộng tác tích cực với các linh mục, tu sĩ trong giáo phận đang làm công tác Loan Báo Tin Mừng.
Một tài liệu sống động
Cầm quyển sách BẢN ĐỒ 15 GIÁO HẠT cha trao tặng, chúng tôi thấy nặng trĩu tay vì sách có khổ lớn 40 x 30, màu sắc đẹp, nặng và có độ dầy an toàn cho một bản đồ. Mở ra, cứ hai trang là bản đồ một giáo hạt được tô màu, có hình ảnh, địa chỉ, điện thoại của từng nhà thờ và các cơ sở Công giáo trong hạt.
Nhìn vào bản đồ, các chấm đỏ tròn là vị trí nhà thờ. Nếu hạt Phú Thọ “mật độ” nhà thờ rải tương đối thưa trên một địa bàn khá rộng thì hạt Chí Hòa nhà thờ lại quá gần nhau; hạt Chợ Quán chỉ có 7 nhà thờ trên địa bàn quá rộng. Giáo hạt Xóm Chiếu chiếm trọn cả hai trang, phần tô trắng ở xã Phước Kiển (Nhà Bè) là một “vùng trắng”, tức là vùng cần truyền giáo…Nhìn chung, trước kia giáo phận Sài Gòn không có “qui hoạch” về địa điểm nhà thờ mà tùy theo nhu cầu giáo dân, việc truyền giáo từ các giáo điểm dẫn đến việc hình thành giáo xứ nên không cân về địa bàn, có vẻ như phát triển tự nhiên theo mật độ dân cư.
Hiện nay, chỉ có quí cha mới nhận được tập tài liệu bản đồ giáo hạt này, trong tương lai sẽ phổ biến rộng rãi để thuận tiện cho những ai quan tâm đến các nhà thờ, giáo điểm trong giáo phận.
Chúng tôi kết thúc chuyến thăm viếng ba giáo điểm khi phố đã lên đèn, phóng xe về trong tiếng rít của gió lạnh, cha có vẻ phấn khởi vì có người (biết tác nghiệp báo chí) quan tâm đến vấn đề, còn chúng tôi hiểu thêm được sứ mạng truyền giáo của người Kitô hữu hôm nay.