I. ‘GIÁO DỤC NGƯỜI TRẺ VỀ CÔNG LÝ VÀ HÒA BÌNH’.
Ngày 08.12.2011, Đức Thánh Cha Biển Đức XVI đã ký ban hành Sứ điệp nhân Ngày Hòa Bình Thế Giới lần 45 vào Chúa nhật 01.01.2012 với đề tài : « Giáo dục người trẻ về Công lý và Hòa bình », với xác tín rằng do lòng hăng say và sự theo đuổi lý tưởng, người trẻ có thể mang lại cho thế giới một niềm hy vọng mới. Đồng thời, Người cũng muốn viết cho các bậc cha mẹ, các gia đình, những nhà giáo dục, huấn luyện, cũng như các vị trách nhiệm trong các lãnh vực khác nhau của đời sống tôn giáo, xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa và truyền thông.
Những khủng hoảng năm 2011 về xã hội và kinh tế, căn bản có tính chất văn hóa và nhân loại học, đang như là một tấm màn đen tối đang che phủ thời đại chúng ta và không cho ta thấy rõ ánh sáng ban ngày như hình ảnh người tín hữu mong đợi Chúa ‘hơn lính canh mong đợi hừng đông’ (c.6 Thánh vịnh 130) với niềm hy vọng kiên vững, vì biết rằng Chúa sẽ mang đến ánh sáng, lòng từ bi, ơn cứu độ. Đức Thánh Cha mời chúng ta ‘hãy nhìn năm 2012 với thái độ tin tưởng như thế’.
Người trẻ khắp nơi hiện nay đang lo lắng về nhiều khía cạnh ước muốn nhận được sự huấn luyện chuẩn bị một cách đầy đủ nhất để đương đầu với những khó khăn thành lập gia đình và tìm được công ăn việc làm ổn định, khả năng thực sự góp phần vào công tác chính trị, văn hóa và kinh tế hầu xây dựng một xã hội có khuôn mặt nhân bản và liên đới hơn. Do đó, nghĩa vụ mà tất cả chúng ta phải dấn thân để thông truyền cho họ sự quí trọng giá trị tích cực của cuộc sống, khơi lên nơi họ ước muốn dành cuộc sống để phục vụ Sự Thiện. Giáo hội nhìn người trẻ với niềm hy vọng, tín nhiệm và khích lệ họ tìm kiếm chân lý, bảo vệ công ích, có những cái nhìn cởi mở về thế giới, có những đôi mắt có khả năng thấy được ‘những sự mới mẻ’ (Is 42,9; 48,6).
A.- Các vị hữu trách về giáo dục.
Giáo dục, một cuộc phiêu lưu hứng thú và khó khăn nhất trong cuộc đời, có nghĩa là dẫn ra khỏi chính mình để đưa vào thực tại, hướng đến sự sung mãn làm tăng trưởng con người. Tiến trình này thực hiện được nhờ cuộc gặp gỡ giữa hai sự tự do của :
- người trẻ (môn sinh) phải cởi mở, để được dẫn đến sự hiểu biết thực sự,
- và người lớn (nhà giáo dục) phải sẵn sàng hiến chính bản thân mình, cần là chứng nhân chân chính, không chỉ phổ biến các qui luật và thông tin, cần là người đã sống con đường mà họ đề nghị.
1. Gia đình, tế bào nguyên thủy của xã hội, là trường học đầu tiên trong đó người trẻ được giáo dục về công lý và hòa bình vì, nơi đó, con cái học được các giá trị nhân bản và Kitô giáo, tình liên đới giữa các thế hệ, sự tôn trọng các quy luật, sự tha thứ và đón nhận tha nhân để có sự sống chung xây dựng và an bình. Tuy nhiên, hiện nay, gia đình liên tục bị đe dọa, và nhiều khi bị phân hóa vì nhịp sống ồ ạt, di cư tìm kế sinh nhai thích hợp,… làm cho cha mẹ khó có thể đảm bảo cho con cái một trong những thiện ích quí giá nhất. Do đó, Đức Thánh Cha khuyên cha mẹ đừng nản chí! Qua tấm gương cuộc sống, họ hãy nhắn nhủ con cái đặt hy vọng trước tiên nơi Thiên Chúa, chỉ từ Ngài mới nảy sinh công lý và hòa bình chân chính.
2. Các vị hữu trách của các tổ chức giáo dục, với tinh thần trách nhiệm, hãy quan tâm sao cho phẩm giá mỗi người được tôn trọng và được nêu cao trong mọi hoàn cảnh, giúp người trẻ khám phá ơn gọi của mình, bằng hướng dẫn họ để làm cho các năng khiếu Chúa ban được sinh hoa kết quả, phù hợp lương tâm và các nguyên tắc tôn giáo của cha mẹ.
Ước mong môi trường giáo dục là một nơi cởi mở đối với siêu việt và tha nhân, đối thoại, liên kết và lắng nghe… và biết nếm hưởng niềm vui nảy sinh từ cuộc sống hàng ngày, trong tình bác ái và từ bi đối với tha nhân, và sự tích cực tham gia vào việc xây dựng một xã hội nhân bản và huynh đệ hơn.
3. Các vị trách nhiệm chính trị hãy :
- giúp đỡ cách cụ thể cho các gia đình và các tổ chức giáo dục thực thi quyền và nghĩa vụ giáo dục,
- làm sao để không ai bị từ chối quyền được giáo dục và các gia đình có thể tự do chọn lựa các cơ sở giáo dục mà họ coi là thích hợp nhất cho con cái họ,
- giúp người trẻ có một cái nhìn trong sáng về chính trị, như một sự phục vụ đích thực cho công ích.
4. Các phương tiện truyền thông đại chúng hãy góp phần vào việc giáo dục người trẻ. Những việc giáo dục có ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực trên sự huấn luyện con người.
5. Người trẻ phải can đảm sống điều mà họ đòi hỏi những người chung quanh và sử dụng tự do của mình một cách tốt đẹp và ý thức. Họ có trách nhiệm về sự giáo dục và huấn luyện bản thân về công lý và hòa bình.
B.- Giáo dục về chân lý và tự do.
Thánh Augustinô tự hỏi: « Có gì mà linh hồn mong ước nồng nhiệt hơn là chân lý? ». Điều đầu tiên trong việc giáo dục là nhận biết hình ảnh Thiên Chúa trong con người, một hữu thể mang trong tâm hồn một niềm khao khát vô biên về chân lý, không phải thứ chân lý bán phần, nhưng là chân lý có khả năng giải thích ý nghĩa cuộc sống. Sau đó, là học biết cách tôn trọng mọi con người và giúp người khác sống hòa điệu với Đấng có phẩm giá tối cao này. Sự phát triển đích thực của con người liên hệ tới con người toàn diện trong mọi chiều kích, kể cả chiều kích siêu việt, và không thể hy sinh con người để đạt tới một lợi ích nào đó, dù là kinh tế hay xã hội, cá nhân hoặc tập thể.
Chỉ trong quan hệ với Thiên Chúa, chúng ta mới hiểu ý nghĩa tự do của mình và trách vụ giáo dục là huấn luyện về tự do đích thực, không lệ thuộc cái ‘tôi’ tuyệt đối. Người tưởng mình có nhân vị tuyệt đối, không lệ thuộc một điều gì hoặc một ai, và tưởng mình có thể làm tất cả những gì mình muốn, thì rốt cuộc sẽ mâu thuẫn với sự thật về chính mình và mất cả tự do. Thật sự, con người là một hữu thể có tương quan, sống trong quan hệ với người khác, và nhất là với Thiên Chúa.
Tự do là một giá trị quý giá, nhưng tế nhị, có thể bị hiểu lầm và lạm dụng.
Ngày nay, chướng ngại đặc biệt nguy hiểm cho việc giáo dục là trào lưu duy tương đối lan tràn trong xã hội và trong nền văn hóa chúng ta, không nhìn nhận điều gì là chắc chắn cuối cùng, coi cái tôi của mình với những ý muốn hay thay đổi là mẫu mực tối hậu, và dưới cái vẻ tự do, nó trở thành một nhà tù đối với mỗi người, vì nó biệt lập người này với người khác, khép kín trong cái tôi của mình. Trong khung cảnh đó, không thể có một nền giáo dục đích thực vì nếu không ánh sáng chân lý, thì mọi người, rồi đây, sẽ phải nghi ngờ về sự tốt lành của chính cuộc sống và của những quan hệ họp thành cuộc sống, nghi ngờ về giá trị sự dấn thân của mình để cùng nhau xây dựng một cái gì cho xã hội.
Để thi hành tự do, chúng ta phải vượt thắng chân trời duy tương đối và nhìn nhận chân lý về chính mình và chân lý về điều thiện và điều ác. Việc thực thi tự do liên hệ mật thiết với luật luân lý tự nhiên, có tính chất phổ quát, kêu gọi con người hãy yêu mến và làm điều thiện, tránh điều ác, lãnh nhận trách nhiệm về điều thiện đã làm và điều ác đã phạm, đặt nền tảng cho sự sống chung đúng đắn và an bình giữa con người với nhau.
Do đó, việc sử dụng tự do một cách đúng đắn là điều chủ yếu trong việc thăng tiến công lý và hòa bình vì đòi phải có sự tôn trọng bản thân và tha nhân, dù họ có lối sống khác với mình, nhờ sự tín nhiệm lẫn nhau, khả năng đối thoại, khả năng tha thứ, lòng bác ái đối với nhau…
C.- Giáo dục về Công lý.
Trong thế giới hiện nay, những giá trị về con người, phẩm giá và các nhân quyền, dù có những lời tuyên bố bảo vệ, nhưng đang bị đe dọa nghiêm trọng vì khuynh hướng thịnh hành chỉ theo những tiêu chuẩn lợi ích, lợi lộc và chiếm hữu, điều quan trọng là không được tách rời ý niệm công lý ra khỏi những căn cội siêu việt của nó. Công lý không chỉ là một thỏa hiệp giữa con người với nhau, vì điều công chính, từ nguyên thủy, không do luật lệ con người quy định, nhưng do căn tính sâu xa của con người. Chính cái nhìn toàn diện về con người giúp ta không rơi vào một quan niệm duy khế ước về công lý và nhờ đó cũng mở ra một chân trời tương trợ và tình yêu.
Đừng quên các trào lưu văn hóa tân thời, được các nguyên tắc kinh tế duy lý và cá nhân chủ nghĩa hỗ trợ, đã làm cho quan niệm công lý xa lạ với các căn cội siêu việt của nó, tách nó khỏi bác ái và liên đới. ‘Phúc cho những người đói khát công lý vì họ sẽ được no đầy’ (Mt 5,6). Họ sẽ được no đầy vì họ đói khát quan hệ ngay chính với Thiên Chúa, với bản thân và với anh chị em.
D.- Giáo dục về hòa bình.
Hòa bình không phải chỉ là vắng bóng chiến tranh mà còn là khi thiện ích của con người phải được bảo vệ, phẩm giá con người và các dân tộc được tôn trọng, chuyên cần thực thi tình huynh đệ. Hòa bình là thành quả của công lý cho tất cả mọi người và kết quả của bác ái. Hòa bình trước tiên là hồng ân của Thiên Chúa. Trên thập giá, Thiên Chúa đã hòa giải thế gian với Người và đã phá hủy những hàng rào chia cách chúng ta với nhau (xem Ep 2,14-18), nơi Ngài có một gia đình duy nhất được hòa giải trong tình yêu. Nhưng hòa bình còn là một công trình cần được xây dựng. Người kiến tạo hòa bình phải tự giáo dục về cảm thông; tình liên đới, sự cộng tác, tình huynh đệ, … ‘Phúc cho những người xây dựng hòa bình, vì họ sẽ được gọi là con Thiên Chúa’, Chúa Giêsu đã nói như thế trong bài giảng trên núi (Mt 5,9).
Hòa bình cho tất cả mọi người nảy sinh từ công lý của mỗi người và không ai có thể trốn tránh nghĩa vụ thiết yếu thăng tiến công lý, theo thẩm quyền và trách nhiệm riêng của mình. Người trẻ hãy kiên trì tìm kiếm công lý và hòa bình, vun trồng sự yêu thích những gì là công chính và chân thực.
E.- Hướng mắt lên nhìn Thiên Chúa.
Đứng trước thách đố khó khăn trong hành trình tìm công lý và hòa bình, chúng ta biết rằng không phải các ý thức hệ cứu vãn thế giới, nhưng là nhờ qui hướng về Thiên Chúa hằng sống vì Ngài là Đấng tạo dựng chúng ta và bảo đảm tự do chúng ta cùng những gì thực là tốt và chân thực. Ngài là mẫu mực những gì là công chính và đồng thời là tình yêu vĩnh cửu. Tình yêu vui mừng về chân lý, là sức mạnh giúp chúng ta có khả năng dấn thân cho chân lý, cho công lý, cho hòa bình, vì tình yêu tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hy vọng tất cả, chịu đựng tất cả (Xc 1 Cr 13,1-13).
Các bạn trẻ, hồng ân quý báu cho xã hội, đừng để mình nản chí trong những khó khăn và đừng chiều theo những giải pháp giả dối, chúng thường xuất hiện như con đường dễ dàng nhất để khắc phục các vấn đề. Hãy tín thác sống tuổi trẻ của các bạn và những ước muốn sâu xa mà các bạn cảm thấy về hạnh phúc, về chân lý, về vẻ đẹp, về tình yêu chân thực! Hãy ý thức mình là tấm gương khích lệ cho người lớn bằng cố gắng vượt thắng những bất công và tham ô. Hãy nhận trách nhiệm đối với các thế hệ hiện tại và tương lai trong trách vụ huấn luyện họ để trở thành những người hòa bình và kiến tạo hòa bình.
II. CÔNG LÝ VÀ HÒA BÌNH TẠI VIỆT NAM.
Ngày 20.12.2011, chúng ta được đọc trong bài ‘Giới Trẻ Công Giáo Và Công Lý Hoà Bình’ tại http://vietcatholic.net/News/Html/94778.htm : « khi một vài bạn sinh viên Công giáo ở Sàigòn được hỏi có quan tâm gì đến xã hội và các vấn đề mà Giáo Hội đang phải đương đầu không, họ bình thản trả lời: “Tôi đi lễ các ngày Chúa nhật, và thỉnh thoảng làm việc bác ái giúp trẻ em nghèo. Vậy là đủ rồi”.
Tôi đùa với các bạn ấy: “Các bạn có suy nghĩ giống các bà cụ đạo đức ở nhà quê cuối thế kỷ 19” và mọi người cùng cười. Riêng tôi, cái cười vẫn có nhiều xót xa, vì tôi nhận thấy trong câu trả lời của các bạn ấy thiếu một điều cực kỳ quan trọng: đó là thực hành Giáo huấn Xã Hội của Hội Thánh Công Giáo. Điều này cũng giống như trường hợp một trang Facebook mang danh Giới Trẻ Công Giáo mà luôn xoá các lời kêu gọi cầu nguyện cho Công Lý.
Nếu xem Giáo huấn Xã Hội là việc Giáo Hội nhìn vào các vấn đề cụ thể của thời đại để khuyên dạy con cái mình suy tư và hành động cho thích hợp, thì rõ ràng người Công Giáo ngày hôm nay không thể dễ dãi chọn lựa cách sống xa lạ với anh em mình, nhất là những anh em nghèo đói hay đang bị đối xử bất công… ».
‘Vậy là đủ rồi’ có đúng không?
Kitô hữu chúng ta được mời gọi Nên Thánh bằng ‘Kính Chúa, Yêu Người’, tóm tắt Mười Điều răn Đức Chúa Trời. Đời sống Chúa Giêsu, Đấng Chí Thánh, được ghi truyền cho chúng ta noi theo trong Phúc Âm Đức Kitô. Sau đó, chúng ta còn có Điều Luật Hội thánh, Giáo Luật, Giáo lý… và Giáo huấn Xã hội Giáo hội Công giáo.
{Đáp ứng nguyện vọng của các Đức Giám mục tham dự Thượng hội đồng Giám mục Mỹ châu năm 1997, Đức Thánh Cha Gioan-Phaolô II đã yêu cầu Hội Đồng Giáo hoàng Công Lý và Hoà Bình thực hiện một ‘Toát yếu về Học thuyết Xã hội Giáo Hội’. Ngày 24.06.1998, một Đức cha người Việt Phanxicô Xaviê Nguyễn văn Thuận, Tổng Giám mục hiệu tòa Vadesi, Chủ tịch Hội đồng, nhận nhiệm vụ này và ngày 01.05.2000, tại Vatican City, đã ký ban hành ‘Sưu Tập những Bản Văn của Huấn Quyền về Học Thuyết Xã Hội Công Giáo’, chứa đựng ý chính các văn kiện đang có trong kho tàng Giáo huấn về xã hội. Từ đó, Đức cha (được tuyển chọn vào Hồng Y Đoàn ngày 21.01.2001) tiếp tục viết ‘Tóm lược Học thuyết Xã hội của Giáo hội Công giáo’ cho đến ngày 16.09.2002, được Thiên Chúa gọi ra khỏi thế gian. Tiếp tục nhiệm vụ, ngày 02.04.2004, Đức Hồng y Renato Raffaele Martino, Chủ tịch kế vị Hội đồng, ký ban hành ‘Tóm lược Học thuyết Xã hội Giáo hội’}.
Khi chấm dứt cuộc lữ thứ trần gian, linh hồn chúng ta sẽ đến Tòa phán xét riêng Thiên Chúa, Đấng Công bình, về những việc đã làm chiếu theo những khả năng Chúa đã ban cho từng người như được đề cập trong ‘Dụ ngôn những yến bạc’ (Matthêu 25, 14-30). Do đó, cùng một ‘thiếu xót’, nhưng Chúa sẽ trách phạt một giáo sĩ nặng hơn một giáo dân vì vị giáo sĩ được hưởng nhiều Ơn Chúa hơn giáo dân. Chúa đã khoan hồng với ‘các bà cụ đạo đức ở nhà quê cuối thế kỷ 19’ hơn với chúng ta ngày nay có đầy đủ phương tiện truyền thông.
Từ đó, mọi Kitô hữu có thể tự xét việc làm của mình có ‘Vậy là đủ rồi’ hay không so với những ơn huệ và tài năng Chúa đã ban. Trong Thông điệp trên đây, Đức Thánh Cha đã nhấn mạnh : « Hòa bình cho tất cả mọi người nảy sinh từ công lý của mỗi người và không ai có thể trốn tránh nghĩa vụ thiết yếu thăng tiến công lý, theo thẩm quyền và trách nhiệm riêng của mình ».
A. Công lý vắng mặt tại Việt Nam.
1. Vài trường hợp người tù vô tội.
- Chị Phạm thanh Nghiên, sau khi đơn xin phép nhà nước để được biểu tình theo đúng pháp luật (điều 69 Hiến pháp) bị bác và đơn khiếu tố bị tòa từ chối không giải quyết, do ý thức về trách nhiệm của một công dân Việt Nam, trong tinh thần Tổ Quốc trên hết, đã tọa kháng ngay trước nhà từ ngày 14.09.2008 trở phản đối hành động bán nước, dâng hiến Hoàng Sa và Trường Sa cho Trung quốc. Ngày 29.01.2010, Chị đã bị Tòa Hải Phòng tuyên án 4 năm tù và 3 năm quản thúc tại gia về tội ‘tuyên truyền chống phá nhà nước’, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự.
- Bà Bùi thị Minh Hằng, một biểu tình viên chống Trung quốc hồi mùa hè vừa qua, ngày 27.11.2011, nghe tin ở Hà nội, một số người biểu tình tại khu vực hồ Hoàn Kiếm để ủng hộ Thủ tướng Nguyễn tấn Dũng đề nghị Quốc hội đưa vào chương trình làm việc khóa 13 bàn thảo Luật biểu tình bị công an bắt, nên cùng 3 người khác đã đứng giơ trên tay mảnh giấy ghi ‘Phản đối đàn áp người ủng hộ Quốc hội ra luật biểu tình’ ở cạnh Vương cung Thánh đường Đức Bà Sài gòn. Sau đó, bà bị bắt đưa vào Công an phường Bến Nghé, quận I, Tp.Hồ chí Minh. Hôm sau, bà Hằng được đưa đến Cơ sở giáo dục Thanh Hà, tỉnh Vĩnh Phúc và được giao Quyết định số 5225/QĐ-UBND ngày 08.11.2011 của Chủ tịch UBND Tp.Hà nội về việc áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục và sẽ bị giam trong vòng 2 năm mà không được đưa ra tòa xét xử. Như vậy, chống Trung quốc sẽ bị đưa đi Phục hồi Nhân phẩm? Luật sư Hà huy Sơn, bào chữa cho bà Hằng, cho biết ông đã nộp đơn khiếu nại nhưng chưa được phúc đáp. Ông cũng cho biết ông muốn được gặp bà Hằng nhưng bị nhà chức trách ngăn cản (Tin ngày 04.01.2012).
(Còn tiếp)