LONG XUYÊN - Vài ngày trong tuần, nhóm Bông Hồng Xanh chúng tôi lại đi theo “những bước chân rao giảng Tin Mừng” của các linh mục, nhưng lần này không phải lên núi mà là về miền sông nước, vùng Chắc-cà-đao của tỉnh An Giang. Đó là phát quà tết cho các em ở xóm lò gạch thuộc giáo xứ An Châu và người già khó khăn ở họ đạo Hòa Lợi, giáo phận Long Xuyên.

Hình ảnh chuyến đi thăm viếng

Cơ duyên gặp gỡ

Cách đây sáu tháng, một chị có ý nhờ tôi xây giúp cho người nghèo năm căn nhà, tôi liền hăng hái chọn địa điểm, vội vàng báo tin cho ba linh mục. Nào ngờ chị đưa ra giá tiền một căn nhà khá ít so với thị trường, rồi giữa tôi và chị không thống nhất được cách thực hiện, thế là đành bỏ qua. Cha sở họ đạo Hòa Lợi gọi điện hỏi tôi: “Bao giờ nhóm chị xuống đây?”. Thế là tôi cứ ao ước có tiền để đi, đến nỗi khi dự lễ, tôi thầm cầu nguyện: “Con quì lạy Chúa trên trời, sao cho con có nhiều tiền con đi!”.

Thật tuyệt diệu, hai tuần sau, nhờ độc giả VietCatholic cùng quí linh mục ân nhân, chúng tôi có tiền đi về miền sông nước vào dịp giáp Tết Canh Dần này. Quà lần này khá nặng ký, đó là hai căn nhà bằng cây có mái tôn (800 Usd/1căn) năm nhà vệ sinh tiền chế (70 Usd/1 cái), 20 phần quà cho người già, 50 phần quà cho trẻ em lò gạch, 60 phong bao lì xì cho các em thiếu nhi Hòa Lợi.

Có một lần, tôi đọc được thông tin về vùng Chắc-cà-đao, liền ghi vào sổ tay và thầm mong có ngày đến đó. Nào ngờ, con đường dẫn vào họ đạo Hòa Lợi lại đi ngang địa danh Chắc-cà-đao; thế là nhận được tiền là chúng tôi “khăn gói quả mướp” lên đường ngay.

Chúng tôi đi tay không nhưng ghé vào siêu thị ở Long Xuyên mua quà, đầy đủ như ở Sài Gòn. Dù đến miền sông nước nhiều lần nhưng chuyến đi vẫn có nhiều điều thật thú vị.

Con rạch mang cái tên Chắc-cà-đao cổ xưa

Con rạch nhỏ là nhánh của sông Hậu Giang, rẽ vào đoạn cuối nhà thờ An Châu, có cái tên nghe ngồ ngộ vì đó là tên của người Khơ-me đặt trước đây cả gần trăm năm. Trước kia vùng này là đất của người Miên, cái tên này được người địa phương gọi chứ không được đặt theo địa danh Việt Nam.

Ghé vào nhà thờ An Châu nghỉ chân, dự lễ, chúng tôi được dùng cơm tối tại nhà xứ. Cha phó trẻ tuổi nhanh nhẹn, vui tánh quá làm chúng tôi cười bể bụng, còn cha xứ tuổi đã 72 cũng đùa vui không kém, làm cho bữa cơm chiều trở thành một kỷ niệm khó quên. Khi nói về việc rong ruỗi các ngả đường để làm việc từ thiện-xã hội, cha phó hát vui:

“Thần khí Chúa đã sai tôi đi, sai tôi đi… “không thấy tôi về!”

Thần khí Chúa đã thánh hiến tôi, sai tôi đi rồi… tôi đi luôn!!”

Còn cha xứ thì nói:

“Đến Long Xuyên hãy tự nhiên như người Long Xuyên,

Hễ mệt mỏi hãy đến An Châu mà “an nghỉ”!

Cha đãi chúng tôi món lẩu cá kèo sống; đặc biệt là có rau đậu nành “ướp lạnh”, tức là người ta trồng cây đậu nành, khi quả vừa lớn tới thì hái, đem luộc chín rồi cho vào ngăn đá tủ lạnh, khi ăn thì bóc vỏ ăn hạt. Tôi thấy lạ miệng, ngon nhưng không dám ăn nhiều, vì đi công tác xã hội mà cứ ôm bụng “giải quyết vấn đề” là không được nên tôi rất cẩn thận.

Quí cha còn dành cho chúng tôi phòng giường nệm. Không biết môn đệ Chúa ngày xưa đi rao giảng Tin Mừng có nằm giường nệm không, còn chúng tôi, đi đến vùng nào cũng ôm “gối thánh” mà ngủ ngon lành.

Đến tối, cha phó dẫn chúng tôi đi dọc con rạch, trên đường đi một vài người cất lời chào cha phó là “ông cố”. Nhiều người nghèo cư ngụ hai bên trong túp nhà tồi tàn, những người này thường không có ruộng mà đi làm mướn. Trời đã tối hẳn, cha phó muốn đưa chúng tôi qua phà sang bên kia sông đến huyện Chợ Mới, nhưng tôi từ chối vì không muốn “sang ngang”, cha cười vui vẻ và hẹn sẽ thăm lò gạch vào sáng ngày mai, sau khi đã phát quà Tết.

Những chiếc lưng cõng gạch kiếm tiền.

Quà tết phát trên địa bàn giáo xứ An Châu dành cho 50 con em làm mướn trong các lò gạch, tất cả còn đang đi học. Vì mứt, kẹo và bánh cồng kềnh quá nên chúng tôi chỉ mang được 30 phần, còn 20 phần thì các em nhận tiền lì xì với giá trị tương đương. Ông trùm cầm danh sách xướng tên một cách cẩn thận làm tôi e ngại khi nhìn em khác đứng “chầu rìa” chung quanh, tôi bèn lấy kẹo sô-cô-la ra phát cho các cháu. (Nhiều đồng nghiệp gọi tôi là “Loan đô-la” nhưng đặt biệt danh là “người đẹp bánh kẹo” thì đúng hơn vì trong giỏ của tôi ít nhiều lúc nào cũng có hai thứ ấy). Có một ông đến lãnh phong bao lì xì dùm cháu nội, tôi thấy ông chân thành chất phác liền tặng thêm một hộp bánh, ông vui hẳn lên; ở Sài Gòn mà mời ăn bánh kẹo người ta uể oải, còn ở các vùng quê, bánh kẹo là món được ưa chuộng.

Sau đó, tôi vào thăm một hai gia đình các em. Tôi còn được đứng trên nền một nhà nguyện cũ mà ngày trước Nhà Nước mượn của nhà thờ, nay đòi mãi mới được trả lại và giáo xứ đang tìm cách mua thêm đất chung quanh để cất một nhà nguyện.

Nhưng ấn tượng nhất in vào lòng là khi tôi nhìn thấy những người cõng gạch kiếm tiền, có cả trẻ em tuổi học trò, học buổi chiều thì cõng gạch buổi sáng và ngược lại. Thật tội nghiệp! người ta xếp 50 viên gạch ống (gọi là một trụ) trên một cái giá sắt, rồi phải kê lưng vào để cõng lấy 50 viên gạch đó. Tiền công là 20.000 VNĐ cho một thiên gạch, tức là 1 Usd 1.000 viên, cõng gạch từ trên bờ xuống ghe. Thương cảm những em nhỏ này, tôi cho mỗi cháu một ít tiền. Cha phó kiên nhẫn chờ tôi chụp hình quay phim các công đoạn làm gạch ống của lò nằm dọc theo con rạch Chắc-cà-đao này.

Thoạt đầu, người ta lấy những cục đất từ trong ruộng của những người có đất bán cho lò gạch, 9 đến 10 triệu một công, đất xấu chỉ 5 đến 6 triệu đồng VN. Đất được làm cho vuông vức, rồi đưa vào máy. Máy đúc theo khuôn cho ra những viên gạch sống màu đất. Người ngồi bên máy, cắt những viên gạch sống vừa từ khuôn ra thì không thể ngừng tay nhận tiền gửi tặng của chúng tôi vì phải làm luôn tay. Gạch sống được chất lên xe, đẩy vào lò nung. Gạch đã nung gọi là gạch chín. Lò nung đốt bằng trấu. Một ghe thường chở 230 đôi trấu, một đôi nặng 100 kg có năm người gánh từ ghe vào lò, như thế được trả công chung là 18 Usd, tức là gánh xong một ghe trấu mỗi người có 3,5 Usd. Gánh từ 3 giờ khuya đến 12 giờ trưa thì về nhà. Người dân miền tây thật dễ thương, dù không quen, họ cũng mời tôi vào bên trong lò nung mà chụp hình. Tôi thoáng buồn vì những con số, nhưng thôi, ở vùng quê mà có việc làm là tốt lắm rồi.

Cũng con đường đó, chúng tôi đi thẳng vào họ đạo Hòa Lợi.

Một họ đạo rất nghèo ở vùng sâu

Cách đây gần ba năm tôi ghé vào họ đạo Hòa Lợi, xã Vĩnh Lợi, huyện Châu Thành này nhưng chỉ có 2 giờ đồng hồ nên chẳng làm được gì. Nay trở lại phát quà tết cho người già mới quan sát và thấy được nơi đây nghèo quá! Phải nói sao đây Chúa ơi, khi nhà người dân đã trống huơ trống hoác mà còn không đủ vách, tức là có thể nhìn xuyên suốt từ ngoài vào trong, có che chắn cũng bằng màn gió rách tả tơi. Một gia đình kia có bà mẹ đang nằm chờ Chúa gọi về, tôi không dám vào vì sợ gợi lại hình ảnh của gia đình mình, liền nhờ ông trùm trao giúp. Mỗi nhà một cảnh nhưng điểm chung là nghèo, làm mướn.

Có hai gia đình Ban Hành Giáo chọn sẽ nhận được hai căn nhà cây mái tôn mà chúng tôi gởi tặng là nhà ông Hai Nghiệp và nhà chị Lệ. Ông Hai bị đau gan, có sáu con thì một anh bị tai nạn lao động, vợ ông bán hàng rong; bước vào trong nhà tôi thấy nhà mục nát sắp sụp. Còn chị Lệ chồng mới chết sau khi nằm liệt sáu năm, phải bán hết mọi thứ. Tôi đứng cạnh nhà chị mà thấy rằng cho chị một căn nhà cây là chưa đủ, mà cần có thêm chút vốn nữa. Hai ông trùm chở quà dùm chúng tôi bằng xe Honda mà mồ hôi nhễ nhại, dù đường quê mát mẻ nhưng đi đến 20 gia đình thì cũng muốn “mệt xỉu”.Thôi, chẳng kể dài dòng nữa, nghe buồn lắm!

Lần trước, tôi còn thấy cha quản xứ, tuổi chưa tới bốn mươi, da ngăm đen nhưng khỏe mạnh, nay tôi giật mình, khi thấy cha nói mới bị chớm căn bệnh (mà má tôi đã bị khi qua đời). Tôi buồn rầu nhìn cha nhưng không nói ra: bệnh này nếu nghèo thì chết chắc, còn nhà giầu thì khánh kiệt. Mùa Phục Sinh chúng tôi sẽ trở lại đây để xem nhà mới và nhà vệ sinh thế nào. Kính mời Quí độc giả, Quí ân nhân VietCatholic “đi cùng” chúng tôi, tức là phụ giúp chuyến đi, hoặc trợ giúp trực tiếp cho cha và họ đạo.

Bữa cơm trưa sau khi phát quà có hai cha và mấy ông trùm lại vui “như Tết”. Cha phó xứ An Châu nói với cha quản xứ: “Hai anh em mình ngồi hai bên chị Loan trong bữa cơm này để “giúp lễ”! Cha còn nói chuyện “tiếu lâm nhẹ” như:

“Ra chiến trường vì Nước (đất nước) mà xả thân

Ở quê hương vì thân (thân thể) mà xả nước (nước thải)”


làm chúng tôi cười quá đã. Tôi thích thú nghe những câu như: “Ngâm ngâm da trâu nhìn lâu lâu mới khoái”. Cha đãi món thịt chó và canh chua cá rô ngon “hết biết”. Tôi đùa: “Món ăn ngon miệng, chúng con xin ở lại đây một lều cho con, vài lều cho mấy bạn kia nữa nhé!” Cha cười nhưng tôi biết chắc là lòng cha “run”. Chúng tôi còn được nghe giới thiệu về món “lẩu dưa hấu”, tức là cắt cái nắp quả dưa, rồi khoét một lỗ, cho cục đá nhỏ vào, ba bốn người dùng thìa múc ăn. Thế là lẩu đấy!

Buổi chiều dự lễ, sau khi giảng xong cha thông báo thiếu nhi hôm nay sẽ được lì xì, thế là các cháu tập trung bên hông nhà thờ rất nề nếp, trật tự. Tuy trông các cháu áo quần tươm tất như thế nhưng nhà chúng cũng nhà cây vách tôn, chẳng có gì là khá giả cả. Cha kể rằng: “Cháu gái giúp lễ cho biết hôm nay thu được 80. 000 VNĐ (khoảng 4 Usd) vì có cô “Việt kiều” đi lễ bỏ vô tờ 20.000 đồng”. Tôi nói: “Ốm nhom ốm nhách như con mà cũng là Việt kiều, thích ghê!”

Kết thúc bài này, xin lược qua vài quí ân nhân. Căn nhà cho ông Hai Nghiệp là của bạn Kim Anh và Trúc tặng; căn nhà thứ hai và năm nhà vệ sinh tiền chế cùng với quà Tết do chị Kim Loan, anh chị Tùng, trong đó có một linh mục ở Sài Gòn tặng. Đặc biệt có vị tên là John H. gửi tiền nhờ tôi giúp người nghèo “quanh xóm”. Quanh xóm của tôi là những ai? Tôi định nghĩa đó là những người nghèo tôi gặp trong đời thường; thế là trong chuyến đi, tôi chia sẻ cho những ai bán vé số, xe ôm, bán hàng rong mà chúng tôi gặp một số tiền be bé đủ để uống nước hay ăn một ổ bánh mì.

TRƯỚC THỀM NĂM MỚI, NHÓM BÔNG HỒNG XANH CHÚNG CON XIN KÍNH CHÚC CHA GIÁM ĐỐC VÀ BAN BIÊN TẬP VIETCATHOLIC – LIÊN HIỆP TRUYỀN THÔNG CÔNG GIÁO VÀ QUÍ VỊ ĐỘC GIẢ MỘT NĂM MỚI THÁNH ĐỨC - AN LÀNH - HẠNH PHÚC.