Dịp lễ Giáng Sinh năm 2011, nhóm công tác xã hội Bông Hồng Xanh bắt đầu một loạt những chuyến đi để kỷ niệm hai mươi năm lập nhóm (1992 – 2012). Đầu tiên ông già Noel đến giáo xứ Đăk Nhau thuộc giáo phận Ban Mê Thuột để tặng quà Noel cho hơn 100 gia đình nghèo và vui chơi cùng các cháu thiếu nhi người dân tộc ở đây.
Xem hình ảnh
Vui Noel
Giáo xứ Đăk Nhau cách Sài Gòn đến ngót 200 km nên đi từ sáng đến trưa chúng tôi mới đến nơi. Trên đường đi, các bạn vui như Tết, cười nói vui vẻ, riêng tôi thì cứ lo lắng vì xe chở nhiều đồ quá, nặng chịch, xe lại phải lên dốc, xuống đồi.
Đây là một “show Noel” duy nhất trong năm nay nên chúng tôi chuẩn bị rất kỹ. Năm ngoái chúng tôi chú ý mua quà cho trẻ em nhưng năm nay 100 gia đình nghèo được nhận quà tại địa điểm là nhà thờ, còn một số gia đình chúng tôi vào hai sóc thăm tận nhà. Tại sao quà Noel không phải là thứ gì nhẹ nhàng, lãng mạn mà lại là gạo, nước mắm, dầu ăn, đường, phong bì tiền? Xin thưa, vì đây là vùng không thông nối với nhiều địa danh nên phát triển chậm, thứ gì cũng mắc mỏ so với giá ở Sài Gòn, từ đồ dùng gia dụng đến thức ăn thức uống. Thật đáng thương, đã nghèo còn phải chịu đựng giá cả đắt đỏ nữa! Có bạn so sánh: “Sao cô không mua gạo ở vùng này, rẻ hơn sáu ngàn đồng một ký, mua gạo thơm thì đắt?”. Tôi trả lời: “Người ta nghèo, không có thức ăn ngon tặng gạo thơm mềm cho dễ nuốt. Chỉ cần xịt nước mắm vào là ăn được rồi!”. Thật ra, cha xứ cũng muốn tôi mua gạo tặng giáo dân vì “thực tế” hơn.
Nhà cha xứ ngay sau nhà thờ nền xi-măng vách gỗ, chỉ có phòng khách là sáng sủa, còn hai ba phòng thì đủ để sống và làm việc vậy thôi! Nói chuyện với cha ít phút, chúng tôi chia quà vào bao và bơm bong bóng ngay vì lời hẹn gặp gỡ là 5 giờ chiều.
Trước khi đi, chúng tôi cứ tưởng tượng là ông già Noel sẽ xuất hiện trên một sân khấu vuông vức, trang trí xanh đỏ đẹp mắt như năm ngoái. Nhưng không, cái sân khấu bằng xi-măng trống hốc, gió ở đây lồng lộng, lạnh gắt; rồi trước sân khấu là nền đá to lởm chởm nên chúng tôi đành “dàn dựng” ngay bên hông nhà thờ, một chỗ “vui Noel” dã chiến, nền đất gồ ghề, quà được “xếp đại xuống đất”. Nếu không có bong bóng và dáng vẻ đẹp của ông già tuyết thì chẳng có vẻ gì là Noel cả!
Rồi may quá, cha xứ đem ra cái amli đứng, chúng tôi cho đĩa Giáng Sinh vào, thế là vui quá Jingle Bell, Jingle Bell….rộn ràng cả lên. Cha cho biết, giáo xứ có mười ngàn giáo dân, trẻ con rất đông nên cha chỉ báo cho một giáo họ biết thôi, sợ các em đến đông quá thì không đủ quà! Đúng vậy, người lớn thì có phiếu do cha xứ đóng mộc tròn đỏ đàng hoàng, còn trẻ em thì cứ ngồi vào ghế là được phát bánh kẹo, bong bóng. Đa số các em là người dân tộc, người Kinh chỉ lác đác. Máy hình của chúng tôi tốt nên màu áo các em (và cả người lớn nữa) nổi bật lên chứ thật ra, áo khoác cũng cũ và bám nhiều bụi đất.
Tôi nói vài lời mở đầu rồi chương trình cũng tiến hành như….năm ngoái: hát tập thể, hát cá nhân rồi khen thưởng bằng tiền, sau cùng là chia quà. Tôi và cha phó linh động điều khiển chương trình nên cũng rất vui, tuy không có kịch bản, chỉ điều khiển tự nhiên thế mà người lớn cũng phấn khởi. Có một anh xung phong lên hát, thế là người lớn cùng hát theo, họ hát tiếng dân tộc trước, tiếng Việt sau, chúng tôi nghe thấy lời bài hát hàm ý tạ ơn Đức Mẹ. Thật tuyệt vời, vì mùa Noel và tết này chúng tôi xin Đức Maria bảo trợ mà! Hát xong anh này ngạc nhiên nhìn chúng tôi vì bất ngờ được thưởng một phong bì tiền! cười đáp lễ lia lịa! YOU TUBE
Sau khi phát quà cho người lớn thì trời tối hẳn. Nhiều hình ảnh rất xúc động: một cụ bà khệ nệ mang qua về, bà mẹ trước ngực địu con, tay kia dắt con gái nhỏ, tay này xách bịch gạo...lu bu quá chúng tôi chỉ chụp được một tấm ông già Noel vẻ thân thiện với một ông vừa lãnh quà.
Gió lạnh buốt hơn. Sau đó, một hai bạn cùng cha phó đi thăm hang đá ở giáo khu, còn chúng tôi về phòng ngủ. Chẳng cần quạt hay máy lạnh mà phải đắp chăn mới được ấm. Tôi chợt nghĩ: nhà cha kín thế này mà còn lạnh, thế thì những căn nhà vách gỗ ở quanh đây sẽ lạnh thế nào vì gió sẽ rít qua khe cửa; không biết người ta có đủ chăn mền để ấm không?
Tôi nhớ lại bữa cơm chiều trước giờ vui Noel, cha xứ kể cho chúng tôi nhiều chuyện, nghe xong mà phải giật mình: ở đây giáo dân khổ vì thiếu hụt cái ăn thức uống trong đời sống nhưng cái khổ tinh thần thì đáng sợ. Muốn biết khổ “tinh thần” ở đây là gì, xin ghé thăm nơi này. Tôi còn hỏi vui cha xứ: “Cái xe hơi bốn chỗ của cha chắc ngon lành lắm, lích xịt (Luxus) phải không? Cha nhíu mày trả lời: “Xịt, cái gì mà xịt! Xe cũ người ta bán lại, vì địa bàn rộng quá nên phải dùng đến thôi. Cứ cái đà “chạy show” quá sức thế này nếu nghe tin tôi về với Chúa sớm, cứ đến thăm mà chả có gì ngạc nhiên!”. Tôi đáp lời: “Một giáo xứ vùng sâu có gần 5.000 giáo dân, cha còn kiêm nhiệm 14 giáo điểm trên địa bàn rộng; rồi lại phải “đối phó” nhiều việc “khác thường” như thế, cha mà sống thọ mới là lạ!”. Thấy hai cha ho sù sụ, tôi cũng ôm cổ ho: “Gió lùa vào cổ khiếp quá. Nếu mai con không thức dậy, tức là Chúa đã gọi con về trên vùng đất lạnh lùng gió sương này!”. Nghĩ đến đây tôi cười rồi đi vào giấc ngủ.
Thăm giáo điểm của dân nghèo
Tiếng chuông của thánh lễ 5 giờ 00 sáng to quá làm chúng tôi giật mình thức giấc. Phải thức dậy dự lễ thôi, ở trong nhà cha mà! Trời lạnh, thế mà trong nhà thờ khá đông người, có cả trẻ con. Nhìn vẻ sốt sắng của họ, có thể hiểu lòng sùng đạo ở đây thế nào. Cha phó trẻ, mới lãnh chức linh mục thừa tác được hơn một năm, giảng rất rõ ràng. Tiếng đàn của một em trai người dân tộc làm chúng tôi chú ý. Cuối lễ, cha bất ngờ cảm ơn chúng tôi bằng những lời rất xúc động, cộng đoàn vỗ tay, còn chúng tôi thì ngượng nghịu.
Đến bữa ăn sáng mới thấy cha phó vui tánh, nụ cười hiền hòa, long lanh trong đôi mắt một mí. Cha nói: “Ở đây người ta ngoan đạo, không đi lễ thì thôi, mà đã đi thì rất nghiêm túc.”. Tôi nói mà không biết xấu hổ: “Chẳng bù cho con, vừa đọc kinh vừa…pha cà phê, hết mười kinh lại nếm thử xem ngọt vừa miệng chưa!”. Có hai Sơ đến thực tập ở đây cũng nói nói cười cười làm bữa ăn sáng thân thiện hơn.
Đến lúc cha phó dẫn đường vào hai giáo điểm thì mới vui thật. Giáo điểm Đăk Nung nằm sâu bên đường đất đỏ rộng. Cũng có hang đá cạnh nhà nguyện bằng gỗ lợp tôn đó. Bên trong khá tươm tất, là điển hình một trong mười bốn giáo điểm của Đăk Nhau. Tôi lấy cái “sờ rông” khoác vào, rồi đứng chụp hình chung với trẻ em ở đây, sao tôi giống “mẹ” của mấy đứa nhỏ ghê! Chúng tôi được vào thăm vài gia đình gần đó. Có nhà kia rỗng hốc, không có một cái ghế nhỏ, chúng tôi phải đứng mà trò chuyện. Có lẽ những cụ già ở đây được hít thở bầu khí trong lành nên sống thọ; chả bù cho các thành phố lớn tiện nghi, người ta cứ bị ung cái này, viêm cái kia, có phải đó là luật bù trừ của thiên nhiên không?
Xe đi trở ra, đến một khu vực khác. Đó là giáo điểm Đăk Wí. Chúa ơi, trên thế gian này, có cái nhà nguyện nào “đơn sơ, nghèo hèn” hơn như thế không? Chắc là chỉ có máng cỏ của Chúa Hài Đồng mà thôi! Có bà kia chạy ra, năn nỉ cha phó vào thăm nhà vì chồng của bà mới bị liệt. Cha phó chiều ý, lại còn móc tiền ra cho ông ấy nữa.
Đang chuẩn bị chia tay vì cha phó phải đi dâng lễ an táng thì chúng tôi nhìn thấy một nhóm người đứng rải rác bên kia đường. Hỏi ra mới biết họ đang chờ nhau cùng đi vào rừng kiếm dây mây, đọt mây, cá, hay bất cứ thứ gì ăn được của rừng mang về làm của lễ dâng Chúa, ăn mừng lễ Giáng Sinh. Việc này chỉ có vào gần ngày lễ lớn. Anh Tuấn - một giáo dân - cho biết thêm, ở đây có món ăn gọi là canh bồi và canh thục. Canh bồi gồm có lá nhau, gạo giã chung với hạt điều thành bột, rồi trộn chung với một chén canh khác, thế là thành một món bột mới. Còn canh thục là lấy một ống lồ ô, cho lá nhíp và đọt mây vào, đổ nước gần đầy, lấy lá chuối làm nút đậy ống lồ ô rồi cho lên than vừa hơ lửa vừa xoay quanh, khi nước canh sôi, cầm cây thục vào ống, nên gọi là canh thục. Tôi nghĩ, đến đây mà không được ăn hai món này thì vẫn chưa phải là đến Đăk Nhau, có đúng không?!
Chúng tôi chào cha phó rồi trở về. Đi ngang giáo điểm Bình Minh mà không dừng chân nữa. Cũng đi ngang một cái hồ đẹp có nước trong mà không có một con thuyền nào. Chúng tôi bỏ lại sau lưng vùng đất kinh tế mới mà ở đó có một giáo xứ và mười bốn giáo điểm khó nghèo, hiếu khách.
Kết thúc “show Noel”, chuyến đi đầu tiên của chương trình kỷ niệm hai mươi năm Bông Hồng Xanh, chúng tôi như còn vương vấn cái lạnh của vùng sâu cao nguyên, thuộc giáo phận Ban Mê Thuột mà nhiều đồng bào dân tộc ở đó.
Xem hình ảnh
Vui Noel
Giáo xứ Đăk Nhau cách Sài Gòn đến ngót 200 km nên đi từ sáng đến trưa chúng tôi mới đến nơi. Trên đường đi, các bạn vui như Tết, cười nói vui vẻ, riêng tôi thì cứ lo lắng vì xe chở nhiều đồ quá, nặng chịch, xe lại phải lên dốc, xuống đồi.
Đây là một “show Noel” duy nhất trong năm nay nên chúng tôi chuẩn bị rất kỹ. Năm ngoái chúng tôi chú ý mua quà cho trẻ em nhưng năm nay 100 gia đình nghèo được nhận quà tại địa điểm là nhà thờ, còn một số gia đình chúng tôi vào hai sóc thăm tận nhà. Tại sao quà Noel không phải là thứ gì nhẹ nhàng, lãng mạn mà lại là gạo, nước mắm, dầu ăn, đường, phong bì tiền? Xin thưa, vì đây là vùng không thông nối với nhiều địa danh nên phát triển chậm, thứ gì cũng mắc mỏ so với giá ở Sài Gòn, từ đồ dùng gia dụng đến thức ăn thức uống. Thật đáng thương, đã nghèo còn phải chịu đựng giá cả đắt đỏ nữa! Có bạn so sánh: “Sao cô không mua gạo ở vùng này, rẻ hơn sáu ngàn đồng một ký, mua gạo thơm thì đắt?”. Tôi trả lời: “Người ta nghèo, không có thức ăn ngon tặng gạo thơm mềm cho dễ nuốt. Chỉ cần xịt nước mắm vào là ăn được rồi!”. Thật ra, cha xứ cũng muốn tôi mua gạo tặng giáo dân vì “thực tế” hơn.
Nhà cha xứ ngay sau nhà thờ nền xi-măng vách gỗ, chỉ có phòng khách là sáng sủa, còn hai ba phòng thì đủ để sống và làm việc vậy thôi! Nói chuyện với cha ít phút, chúng tôi chia quà vào bao và bơm bong bóng ngay vì lời hẹn gặp gỡ là 5 giờ chiều.
Trước khi đi, chúng tôi cứ tưởng tượng là ông già Noel sẽ xuất hiện trên một sân khấu vuông vức, trang trí xanh đỏ đẹp mắt như năm ngoái. Nhưng không, cái sân khấu bằng xi-măng trống hốc, gió ở đây lồng lộng, lạnh gắt; rồi trước sân khấu là nền đá to lởm chởm nên chúng tôi đành “dàn dựng” ngay bên hông nhà thờ, một chỗ “vui Noel” dã chiến, nền đất gồ ghề, quà được “xếp đại xuống đất”. Nếu không có bong bóng và dáng vẻ đẹp của ông già tuyết thì chẳng có vẻ gì là Noel cả!
Rồi may quá, cha xứ đem ra cái amli đứng, chúng tôi cho đĩa Giáng Sinh vào, thế là vui quá Jingle Bell, Jingle Bell….rộn ràng cả lên. Cha cho biết, giáo xứ có mười ngàn giáo dân, trẻ con rất đông nên cha chỉ báo cho một giáo họ biết thôi, sợ các em đến đông quá thì không đủ quà! Đúng vậy, người lớn thì có phiếu do cha xứ đóng mộc tròn đỏ đàng hoàng, còn trẻ em thì cứ ngồi vào ghế là được phát bánh kẹo, bong bóng. Đa số các em là người dân tộc, người Kinh chỉ lác đác. Máy hình của chúng tôi tốt nên màu áo các em (và cả người lớn nữa) nổi bật lên chứ thật ra, áo khoác cũng cũ và bám nhiều bụi đất.
Tôi nói vài lời mở đầu rồi chương trình cũng tiến hành như….năm ngoái: hát tập thể, hát cá nhân rồi khen thưởng bằng tiền, sau cùng là chia quà. Tôi và cha phó linh động điều khiển chương trình nên cũng rất vui, tuy không có kịch bản, chỉ điều khiển tự nhiên thế mà người lớn cũng phấn khởi. Có một anh xung phong lên hát, thế là người lớn cùng hát theo, họ hát tiếng dân tộc trước, tiếng Việt sau, chúng tôi nghe thấy lời bài hát hàm ý tạ ơn Đức Mẹ. Thật tuyệt vời, vì mùa Noel và tết này chúng tôi xin Đức Maria bảo trợ mà! Hát xong anh này ngạc nhiên nhìn chúng tôi vì bất ngờ được thưởng một phong bì tiền! cười đáp lễ lia lịa! YOU TUBE
Sau khi phát quà cho người lớn thì trời tối hẳn. Nhiều hình ảnh rất xúc động: một cụ bà khệ nệ mang qua về, bà mẹ trước ngực địu con, tay kia dắt con gái nhỏ, tay này xách bịch gạo...lu bu quá chúng tôi chỉ chụp được một tấm ông già Noel vẻ thân thiện với một ông vừa lãnh quà.
Gió lạnh buốt hơn. Sau đó, một hai bạn cùng cha phó đi thăm hang đá ở giáo khu, còn chúng tôi về phòng ngủ. Chẳng cần quạt hay máy lạnh mà phải đắp chăn mới được ấm. Tôi chợt nghĩ: nhà cha kín thế này mà còn lạnh, thế thì những căn nhà vách gỗ ở quanh đây sẽ lạnh thế nào vì gió sẽ rít qua khe cửa; không biết người ta có đủ chăn mền để ấm không?
Tôi nhớ lại bữa cơm chiều trước giờ vui Noel, cha xứ kể cho chúng tôi nhiều chuyện, nghe xong mà phải giật mình: ở đây giáo dân khổ vì thiếu hụt cái ăn thức uống trong đời sống nhưng cái khổ tinh thần thì đáng sợ. Muốn biết khổ “tinh thần” ở đây là gì, xin ghé thăm nơi này. Tôi còn hỏi vui cha xứ: “Cái xe hơi bốn chỗ của cha chắc ngon lành lắm, lích xịt (Luxus) phải không? Cha nhíu mày trả lời: “Xịt, cái gì mà xịt! Xe cũ người ta bán lại, vì địa bàn rộng quá nên phải dùng đến thôi. Cứ cái đà “chạy show” quá sức thế này nếu nghe tin tôi về với Chúa sớm, cứ đến thăm mà chả có gì ngạc nhiên!”. Tôi đáp lời: “Một giáo xứ vùng sâu có gần 5.000 giáo dân, cha còn kiêm nhiệm 14 giáo điểm trên địa bàn rộng; rồi lại phải “đối phó” nhiều việc “khác thường” như thế, cha mà sống thọ mới là lạ!”. Thấy hai cha ho sù sụ, tôi cũng ôm cổ ho: “Gió lùa vào cổ khiếp quá. Nếu mai con không thức dậy, tức là Chúa đã gọi con về trên vùng đất lạnh lùng gió sương này!”. Nghĩ đến đây tôi cười rồi đi vào giấc ngủ.
Thăm giáo điểm của dân nghèo
Tiếng chuông của thánh lễ 5 giờ 00 sáng to quá làm chúng tôi giật mình thức giấc. Phải thức dậy dự lễ thôi, ở trong nhà cha mà! Trời lạnh, thế mà trong nhà thờ khá đông người, có cả trẻ con. Nhìn vẻ sốt sắng của họ, có thể hiểu lòng sùng đạo ở đây thế nào. Cha phó trẻ, mới lãnh chức linh mục thừa tác được hơn một năm, giảng rất rõ ràng. Tiếng đàn của một em trai người dân tộc làm chúng tôi chú ý. Cuối lễ, cha bất ngờ cảm ơn chúng tôi bằng những lời rất xúc động, cộng đoàn vỗ tay, còn chúng tôi thì ngượng nghịu.
Đến bữa ăn sáng mới thấy cha phó vui tánh, nụ cười hiền hòa, long lanh trong đôi mắt một mí. Cha nói: “Ở đây người ta ngoan đạo, không đi lễ thì thôi, mà đã đi thì rất nghiêm túc.”. Tôi nói mà không biết xấu hổ: “Chẳng bù cho con, vừa đọc kinh vừa…pha cà phê, hết mười kinh lại nếm thử xem ngọt vừa miệng chưa!”. Có hai Sơ đến thực tập ở đây cũng nói nói cười cười làm bữa ăn sáng thân thiện hơn.
Đến lúc cha phó dẫn đường vào hai giáo điểm thì mới vui thật. Giáo điểm Đăk Nung nằm sâu bên đường đất đỏ rộng. Cũng có hang đá cạnh nhà nguyện bằng gỗ lợp tôn đó. Bên trong khá tươm tất, là điển hình một trong mười bốn giáo điểm của Đăk Nhau. Tôi lấy cái “sờ rông” khoác vào, rồi đứng chụp hình chung với trẻ em ở đây, sao tôi giống “mẹ” của mấy đứa nhỏ ghê! Chúng tôi được vào thăm vài gia đình gần đó. Có nhà kia rỗng hốc, không có một cái ghế nhỏ, chúng tôi phải đứng mà trò chuyện. Có lẽ những cụ già ở đây được hít thở bầu khí trong lành nên sống thọ; chả bù cho các thành phố lớn tiện nghi, người ta cứ bị ung cái này, viêm cái kia, có phải đó là luật bù trừ của thiên nhiên không?
Xe đi trở ra, đến một khu vực khác. Đó là giáo điểm Đăk Wí. Chúa ơi, trên thế gian này, có cái nhà nguyện nào “đơn sơ, nghèo hèn” hơn như thế không? Chắc là chỉ có máng cỏ của Chúa Hài Đồng mà thôi! Có bà kia chạy ra, năn nỉ cha phó vào thăm nhà vì chồng của bà mới bị liệt. Cha phó chiều ý, lại còn móc tiền ra cho ông ấy nữa.
Đang chuẩn bị chia tay vì cha phó phải đi dâng lễ an táng thì chúng tôi nhìn thấy một nhóm người đứng rải rác bên kia đường. Hỏi ra mới biết họ đang chờ nhau cùng đi vào rừng kiếm dây mây, đọt mây, cá, hay bất cứ thứ gì ăn được của rừng mang về làm của lễ dâng Chúa, ăn mừng lễ Giáng Sinh. Việc này chỉ có vào gần ngày lễ lớn. Anh Tuấn - một giáo dân - cho biết thêm, ở đây có món ăn gọi là canh bồi và canh thục. Canh bồi gồm có lá nhau, gạo giã chung với hạt điều thành bột, rồi trộn chung với một chén canh khác, thế là thành một món bột mới. Còn canh thục là lấy một ống lồ ô, cho lá nhíp và đọt mây vào, đổ nước gần đầy, lấy lá chuối làm nút đậy ống lồ ô rồi cho lên than vừa hơ lửa vừa xoay quanh, khi nước canh sôi, cầm cây thục vào ống, nên gọi là canh thục. Tôi nghĩ, đến đây mà không được ăn hai món này thì vẫn chưa phải là đến Đăk Nhau, có đúng không?!
Chúng tôi chào cha phó rồi trở về. Đi ngang giáo điểm Bình Minh mà không dừng chân nữa. Cũng đi ngang một cái hồ đẹp có nước trong mà không có một con thuyền nào. Chúng tôi bỏ lại sau lưng vùng đất kinh tế mới mà ở đó có một giáo xứ và mười bốn giáo điểm khó nghèo, hiếu khách.
Kết thúc “show Noel”, chuyến đi đầu tiên của chương trình kỷ niệm hai mươi năm Bông Hồng Xanh, chúng tôi như còn vương vấn cái lạnh của vùng sâu cao nguyên, thuộc giáo phận Ban Mê Thuột mà nhiều đồng bào dân tộc ở đó.