1. Giám mục người Phi Châu bị sát hại
Các giáo sĩ ở Mozambique đã lên án vụ sát hại một giám mục bị bắn chết tại nhà riêng là một “hành động man rợ”.
Đức Cha Osório Citora Afonso, của Quelimane, miền đông Mozambique – người là đối tác dự án của tổ chức bác ái Công Giáo Trợ Giúp Các Giáo Hội Đau Khổ – đã được phát hiện bị bắn vào ngực tại nhà riêng vào rạng sáng thứ Bảy ngày 6 tháng 6.
Tính đến thứ Hai ngày 8 tháng 6, cả thủ phạm và động cơ của vụ tấn công vẫn chưa được xác định.
Hội nghị chuyên đề các Hội đồng Giám mục Phi Châu và Madagascar đã công bố một tuyên bố, được ký bởi chủ tịch của hội nghị, Hồng Y Fridolin Ambongo, gọi vụ giết người là một “hành động man rợ” và kêu gọi một cuộc điều tra toàn diện.
Thông cáo nêu rõ: “Hành vi tàn bạo này, được thực hiện chống lại một mục tử của dân Chúa, không chỉ là một cuộc tấn công vào cuộc sống và phẩm giá của một tôi tớ tận tụy của Tin Mừng, mà còn là một cuộc tấn công vào các giá trị cơ bản của hòa bình, công lý, phẩm giá con người và tự do tôn giáo – những nguyên tắc thiết yếu cho sự thịnh vượng và phát triển của bất kỳ xã hội nào.”
“Chúng tôi kịch liệt và không chút do dự lên án tội ác man rợ này. Không một nhà lãnh đạo tôn giáo nào, bất kể tín ngưỡng hay giáo phái của họ, phải bị trở thành mục tiêu của bạo lực.”
“Những người cống hiến cả cuộc đời mình để phụng sự Chúa và thúc đẩy sự hòa giải, tình đoàn kết, giáo dục, bác ái và lợi ích chung xứng đáng được bảo vệ và tôn trọng, chứ không phải bị bức hại và giết chết.”
SECAM kêu gọi chính phủ Cộng hòa Mozambique và các nhà chức trách khác “tiến hành một cuộc điều tra ngay lập tức, kỹ lưỡng, minh bạch và độc lập” về tội ác này.
Thông cáo nêu rõ: “Chúng tôi yêu cầu tất cả những người chịu trách nhiệm, dù là thủ phạm trực tiếp, đồng phạm hay kẻ chủ mưu, phải được xác định, truy tố và đưa ra trước công lý ngay lập tức.”
“Người dân Mozambique, Giáo Hội Công Giáo và cộng đồng quốc tế xứng đáng được biết sự thật.”
Các giám mục Phi Châu kêu gọi tăng cường bảo vệ cho tất cả các nhân viên mục vụ, nhấn mạnh rằng “tự do tôn giáo là một quyền cơ bản của con người và là trụ cột của bất kỳ xã hội dân chủ và hòa bình nào”.
Thông cáo nêu rõ: “Nhà nước có trách nhiệm thiêng liêng bảo đảm rằng tất cả công dân có thể thực hành tín ngưỡng của mình một cách tự do và an toàn, không sợ bị đe dọa, bạo lực hoặc bức hại.”
Giới chức Mozambique tiếp tục điều tra vụ việc xảy ra vào rạng sáng thứ Bảy tại Quelimane, khi giám mục bị bắn vào ngực, gần tim, trong hành lang khu nhà ở của ngài.
Theo Cơ quan Điều tra Hình sự Quốc gia, thủ phạm đã trèo tường tòa nhà, vô hiệu hóa hệ thống an ninh và nổ súng bằng súng trường tấn công AK-M.
Cái chết của Giám mục Afonso đã gây chấn động mạnh trong cộng đồng Công Giáo và Kitô giáo.
Vị giám mục 54 tuổi này được thụ phong linh mục vào năm 2002 và phục vụ với tư cách là một viên chức trong Ban Truyền giáo đầu tiên và các Giáo hội Đặc thù mới của Bộ Truyền giáo từ năm 2017 cho đến khi được bổ nhiệm làm Giám Mục Phụ Tá tại Tổng giáo phận Maputo vào năm 2023.
Tháng 7 năm 2025, ngài được bổ nhiệm làm Giám mục Quelimane. Tháng 4 năm nay, ngài được bổ nhiệm làm Giám Quản Tông Tòa của Tổng giáo phận Beira.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV, người đang có chuyến thăm Tây Ban Nha, cho biết vào ngày 7 tháng 6 rằng ngài đã “vô cùng đau buồn khi hay tin về hành vi bạo lực nghiêm trọng dẫn đến cái chết của Giám mục Osório Citora Afonso”.
Đức Giáo Hoàng nói thêm rằng ngài “hợp nhất trong lời cầu nguyện với người dân của giáo phận và của Mozambique”, và cầu xin “Chúa ban cho họ sự an ủi, giữ gìn mọi người nam nữ trong tình yêu thương của Ngài và ngăn chặn bàn tay của những kẻ bạo lực”.
Từ năm 2017, Mozambique đã chứng kiến hơn 6.300 người thiệt mạng do bạo lực của các phần tử thánh chiến và một triệu người phải di dời.
Source:Catholic Herald
2. Đức Lêô XIV nói đùa ở Tây Ban Nha rằng trí tuệ nhân tạo vẫn nghĩ rằng Đức Phanxicô mới là Giáo Hoàng.
Bữa trưa của Giáo hoàng Lêô XIV với các giám mục Tây Ban Nha tại sứ quán Tòa Thánh ở Madrid đã cho thấy một khía cạnh thân mật và hài hước hơn của Đức Giáo Hoàng.
Bà Yago de la Cierva, người giám sát việc tổ chức chuyến thăm Tây Ban Nha của Giáo hoàng, cho biết Đức Giáo Hoàng Lêô đã phá vỡ bầu không khí ngại ngùng trước khi chúc phúc cho bữa ăn bằng một lời nhận xét khiến những người có mặt bật cười.
“Ngài kể rằng trước khi lên đường, ngài đã liên lạc với trí tuệ nhân tạo để hỏi: Giáo hoàng nên nói gì với các giám mục Tây Ban Nha? Và trí tuệ nhân tạo đã trả lời: Giáo hoàng Phanxicô sẽ nói… Thế là ngài dừng lại và nói: ‘Tôi nghĩ có một vị giáo hoàng khác.’ Rồi trí tuệ nhân tạo lại nói: ‘À, đúng rồi, bây giờ là Đức Giáo Hoàng Lêô,’” bà de la Cierva kể lại với nụ cười.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIV được bầu làm người kế vị Thánh Phêrô vào ngày 8 tháng 5 năm 2025, mặc dù trí tuệ nhân tạo đôi khi dường như chậm chạp trong việc ghi nhận sự thay đổi này. Nhà báo Jonah McKeown của tờ National Catholic Register đã chứng kiến điều này tận mắt khi, giống như nhiều người dùng khác, ngài đã hỏi ChatGPT, công cụ trí tuệ nhân tạo được sử dụng rộng rãi của OpenAI, về Giáo hoàng Lêô XIV.
“Có vẻ như có sự nhầm lẫn về tên gọi, vì chưa từng có Giáo hoàng nào tên là Lêô XIV. Tuy nhiên, trong lịch sử đã có một số vị Giáo hoàng tên là Đức Lêô,” chatbot trả lời trong một lần thử nghiệm.
Sau câu nói đùa, Đức Giáo Hoàng — người không hề sợ công nghệ và đã nhiều lần khuyến khích việc sử dụng trí tuệ nhân tạo một cách đúng đắn, kể cả trong thông điệp Magnifica Humanitas ngày 25 tháng 5 về con người trong thời đại AI — đã chuyển sang sử dụng một hình ảnh công nghệ để truyền tải một thông điệp sâu sắc hơn tới các giám mục.
“Rồi ngài nói với các giám mục rằng chúng ta có một thuật toán khác, và thuật toán đó dẫn chúng ta đến việc yêu thương mọi người, đồng hành cùng họ và trở thành những người phục vụ lời Chúa”, de la Cierva nói.
Ngay sau khi phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha tại Đại hội Đại biểu, Đức Giáo Hoàng Lêô XIV đã gặp gỡ các giám mục của nước này tại trụ sở Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, nơi ngài kêu gọi Giáo hội, “trong thời điểm phân cực và đối lập ngày càng gay gắt này”, hãy “làm chứng cho sự thống nhất trong đa dạng”.
Đức Giáo Hoàng nói rằng sự hiệp thông đó đến từ nhận thức rằng Giáo hội cùng đồng hành với Chúa, “như những thành viên của một thân thể”. Ngài cũng nói thêm rằng sự hiệp thông như vậy còn có “sức sống truyền giáo”.
“Một Giáo hội bình an nội tâm có thể tự do hơn trong việc trò chuyện với anh chị em thuộc các giáo phái Kitô giáo khác và các tôn giáo khác, với những người không tin, với chính quyền dân sự và với tất cả những người thiện chí làm việc vì lợi ích chung,” Đức Giáo Hoàng Lêô nói.
Đức Giáo Hoàng nói với các giám mục Tây Ban Nha rằng sứ vụ của họ mang một trách nhiệm đặc biệt trong công việc hiệp thông này.
Ngài nói: “Chúng ta được mời gọi trở thành dấu hiệu hữu hình của sự hiệp thông”, trước hết là với Chúa Kitô, sau đó là với “người kế vị Thánh Phêrô và với Giáo hội hoàn vũ”, cũng như với các linh mục, các cộng đồng giáo phận, đời sống thánh hiến, các phong trào, các hiệp hội và mọi đặc sủng đích thực được Chúa Thánh Thần ban cho vì lợi ích chung.
Ngài nói: “Nhiệm vụ của các chư huynh là bảo vệ sự đoàn kết, thúc đẩy đối thoại, hàn gắn những chia rẽ và đồng hành cùng những người dân được giao phó cho sự chăm sóc của các bạn”.
Source:EWTN
3. Linh mục Raymond J. de Souza: Cách thức trình bày Magnifica Humanitas đã được suy tư kỹ lưỡng
Linh mục Raymond J. de Souza, là chủ bút tập san Công Giáo Convivium của Canada. Ngài vừa có bài viết nhan đề “The Calculated Spectacle Behind Magnifica Humanitas”, nghĩa là “Cách thức trình bày Magnifica Humanitas đã được suy tư kỹ lưỡng”.
Xin kính mời quý vị và anh chị em theo dõi bản dịch sang Việt Ngữ qua phần trình bày của Thụy Khanh.
Thông điệp giáo hoàng đầu tiên của Đức Thánh Cha Lêô XIV đã được bàn luận rộng rãi về nội dung, nhưng cách thức trình bày cũng rất đáng chú ý—và có lẽ đã góp phần vào việc nó nhận được nhiều sự quan tâm đến vậy.
Thông thường, các thông điệp giáo hoàng được các trưởng bộ phận liên quan của Vatican trình bày trước các nhà báo tại phòng họp báo. Thông điệp Magnifica Humanitas không được trình bày tại một cuộc họp báo như vậy, mà trước một khán giả chủ yếu là các quan chức Tòa Thánh, giống như việc trình bày một bài nghiên cứu tại một hội nghị học thuật. Các Hồng Y Tòa Thánh thường lệ đã trình bày, cùng với khách mời Chris Olah của tổ chức Anthropic, dưới sự chủ trì và phát biểu của Đức Thánh Cha.
Không có câu hỏi nào từ các nhà báo, những người chắc chắn sẽ cảm thấy bắt buộc phải hỏi Đức Lêô về Iran, hoặc những lời lăng mạ từ Ông Donald Trump trên mạng xã hội, hoặc các chủ đề khác có thể làm chuyển hướng sự chú ý khỏi trí tuệ nhân tạo, trọng tâm của thông điệp. Kết quả là, một số câu hỏi khá thú vị cũng không được đặt ra, chẳng hạn như: Các trường học Công Giáo có nên cho phép học sinh sử dụng AI không? Các trường đại học giáo hoàng ở Rôma thì sao? Các “trợ lý” giảng đạo đã xuất hiện hàng thập niên qua thư từ và internet - vậy AI có phải là một thứ khác biệt, cần tránh đối với các nhà thuyết giáo trong quá trình chuẩn bị bài giảng không?
Những câu hỏi đó cuối cùng sẽ được đặt ra, và có lẽ Đức Thánh Cha nghĩ rằng những người khác nên trả lời chúng; thông điệp Magnifica Humanitas thường xuyên đề cập đến nguyên tắc bổ trợ.
Ngoài ra, phần trình bày Magnifica Humanitas còn đáng chú ý ở những điểm nào khác?
Đức Thánh Cha, khi trình bày thông điệp đầu tiên của mình cho thế giới, đã nói hoàn toàn bằng tiếng Anh. Hồng Y Olah và một trong các Hồng Y của tòa thánh cũng vậy. Đó là ngày sau Lễ Ngũ Tuần, nhưng người kế vị Thánh Phêrô không thể được tất cả mọi người hiểu bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của các ngài, vì vậy ngài phải chọn một ngôn ngữ. Thường thì đó là tiếng Ý, ngôn ngữ địa phương ở Rôma và do đó là ngôn ngữ làm việc của Tòa Thánh. Và đó không phải là một ngôn ngữ quốc tế, không cho thấy sự ưu ái cho những người Anh, người Tây Ban Nha hay người Pháp.
Thế giới công nghệ và thương mại quả thực có một ngôn ngữ chung, và đó lại chính là tiếng mẹ đẻ của Đức Thánh Cha, vì vậy việc sử dụng tiếng Anh là hoàn toàn hợp lý. Tuy vậy, đây vẫn là một sự thay đổi lớn so với thông lệ của Vatican. Điều đó có nghĩa là mọi đoạn video đều có Đức Giáo Hoàng nói tiếng Anh — không cần phiên dịch cho khán giả mà ngài muốn tiếp cận.
Đoạn phim được chiếu nhiều nhất là đoạn Đức Thánh Cha Lêô nói rằng trí tuệ nhân tạo cần phải được “giải giáp”. Sau đó, Ngài đã bình luận về cách lựa chọn từ ngữ và chiến lược truyền đạt của mình: “Tôi biết từ ngữ này mạnh mẽ, nhưng tôi đã lựa chọn một cách có chủ ý vì thời điểm này cần những từ ngữ có khả năng thu hút sự chú ý, thức tỉnh lương tâm và chỉ ra con đường tiến lên phía trước cho nhân loại.”
Nếu mục đích của bài phát biểu Magnifica Humanitas là thu hút sự chú ý—và sự chú ý tích cực, sâu sắc—thì nó đã thành công. Trong nhiều năm, Đức Robert Prevost giữ thái độ khiêm nhường dù nắm giữ nhiều chức vụ cao cấp. Chỉ trong một năm làm Giáo hoàng, ngài đã hiểu rõ về môi trường truyền thông của Giáo hoàng.
Điều này có điểm tương đồng với Đức Giáo Hoàng Phanxicô, người khi đến Rôma nổi tiếng vì không trả lời phỏng vấn ở Buenos Aires. Nhưng khi lên ngôi Giáo Hoàng, ngài nhanh chóng bắt đầu trả lời phỏng vấn và trả lời rất nhiều cuộc phỏng vấn thường xuyên đến nỗi thậm chí có những cuộc phỏng vấn dài như sách mà không ai để ý. Cũng vậy, tại Lễ Ngũ Tuần, dường như Phêrô nhận được ơn nói, nếu không phải là nói tiếng lạ.
Thông điệp Magnifica Humanitas tiếp tục một sự đổi mới do Đức Phanxicô khởi xướng. Nhìn chung, các thông điệp giáo hoàng thường được gửi đến Giáo hội, thường bắt đầu với các giám mục và kết thúc với “giáo dân”, mặc dù Thánh Gioan Phaolô II đã gửi hai thông điệp giáo hoàng quan trọng—Veritatis Splendor và Fides et Ratio—chỉ đến các giám mục anh em của ngài. Thánh Gioan XXIII đã gửi thông điệp giáo hoàng mang tính bước ngoặt năm 1963 về hòa bình—Pacem in Terris—đến “tất cả những người thiện chí”, một sự đổi mới thường được lặp lại đối với các thông điệp giáo hoàng về giáo huấn xã hội của Giáo hội.
Ba thông điệp của Đức Giáo Hoàng Phanxicô—Laudato Si', Fratelli Tutti và Dilexit Nos—không được gửi đến bất kỳ ai cụ thể. Điều đó không quá quan trọng, nhưng đó là một phong cách giáo hoàng mới. Hình thức thư tín, ngay cả với hơn 40.000 từ, ngụ ý một mối quan hệ giữa mục tử và giáo dân, giữa người chăn chiên và đàn chiên. Phải chăng trong Magnifica Humanitas, Đức Giáo Hoàng Lêô đang cố gắng tiếp cận những người mà ngài không có mối quan hệ nào, và những người mà “thiện chí” của họ không thể được giả định?
Lời mời dành cho Chris Olah của Anthropic, một trong những gã khổng lồ về trí tuệ nhân tạo, đã nhận được sự chú ý rất lớn. Anthropic nổi tiếng vì đã từ chối cho phép Ngũ Giác Đài sử dụng sản phẩm của mình cho chiến tranh tự động, trong đó các quyết định có khả năng gây chết người được đưa ra bởi trí tuệ nhân tạo chứ không phải con người. Kể từ khi trình bày về Magnifica Humanitas, Anthropic đã kêu gọi làm chậm lại quá trình phát triển trí tuệ nhân tạo nói chung, chính xác là để bảo đảm rằng nó không phát triển mà không có sự giám sát của con người.
Việc mời khách là một rủi ro—đặc biệt là những người vô thần như Olah. Ông ấy đã nói thẳng thắn, gợi ý rằng trí tuệ nhân tạo, gọi tắt là AI có thể có một ý thức nhất định, thậm chí là một dạng nhân cách, là điều mà chính Đức Lêô đã bác bỏ trong Magnifica Humanitas. Olah tỏ ra tôn trọng và thừa nhận cần có người khác chỉ ra những điều mà các nhà phát triển AI không thể nhìn thấy từ bên trong. “Tôi sẽ thành thật,” Olah nói. “Chúng tôi liên tục tìm thấy những điều bí ẩn, thậm chí đáng lo ngại. Chúng tôi tìm thấy những cấu trúc phản ánh kết quả từ khoa học thần kinh của con người. Chúng tôi tìm thấy bằng chứng về sự tự phản tỉnh. Chúng tôi tìm thấy những trạng thái nội tâm phản ánh chức năng của niềm vui, sự hài lòng, nỗi sợ hãi, nỗi buồn và sự bất an. Tôi không biết điều đó có nghĩa là gì, nhưng tôi nghĩ nó cần được tiếp tục xem xét.”
Bài phát biểu của Olah là một trong những bài phát biểu quan trọng nhất từ giới công nghệ về những tác động đạo đức và văn hóa, chứ không chỉ đơn thuần là kinh tế, của trí tuệ nhân tạo. Nếu bài phát biểu này được đưa ra tại một cuộc họp đầu tư ở Thung lũng Silicon, có lẽ nó đã bị bỏ qua. Nhưng nếu được trình bày tại Vatican—thành thị và vũ trụ—nó có thể nhận được sự chú ý xứng đáng.
Một lưu ý cuối cùng về cách thức trình bày của thông điệp Magnifica Humanitas: Thông điệp này bao gồm hai chương dài về lịch sử học thuyết xã hội Công Giáo, tương tự như các bài giảng về toàn bộ học thuyết được đưa ra ở đầu một khóa học trước khi đề cập đến một chủ đề cụ thể. Điều đó phù hợp với ý định rõ ràng của Đức Giáo Hoàng Lêô là trở thành một nhân vật kế thừa, đề cao tất cả những người tiền nhiệm của ngài, thậm chí cả hình ảnh khó tin nhất trong lịch sử đó, “hình đa diện” mà Đức Giáo Hoàng Phanxicô đã đưa vào từ vựng.
Những hình ảnh chủ đạo mà Đức Lêô sử dụng đều mang tính Kinh Thánh, đối lập việc xây dựng Tháp Babel với việc Nehemia xây dựng lại Giêrusalem. Các thông điệp giáo hoàng thường chứa đầy những trích dẫn Kinh Thánh, nhưng hiếm khi tập trung vào những khoảnh khắc Kinh Thánh để làm nền tảng cho toàn bộ cuộc thảo luận. Thông điệp gần đây nhất được trình bày theo cách đó là Veritatis Splendor, trong đó Gioan Phaolô Đệ Nhị đã sử dụng cuộc gặp gỡ với người thanh niên giàu có làm bối cảnh để hiểu đúng về thần học luân lý.
Vị truyền giáo trầm lặng đến từ Peru đã thể hiện bản lĩnh của mình bằng việc trình bày bài ca Magnifica Humanitas, một dấu hiệu cho thấy Thánh Phêrô vẫn có thể nói chuyện với các dân tộc.
Source:First Things